ಅರಳಗೋಡಿನ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ

ಅಧ್ಯಾಯ 1: ಮಿಡಿಗಳ ಜಗಳ

ಕರಾವಳಿಯ ಭಟ್ಕಳದ ಕಡೆಯಿಂದ ಘಟ್ಟ ಹತ್ತಿ, ಕೋಗಾರು, ಬಿಳಿಗಾರು ಮತ್ತು ಮಂಡವಳ್ಳಿಯ ದಟ್ಟ ಕಾನುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಮುಂದೆ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ, ಕಾರ್ಗಲ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಮಲೆನಾಡಿನ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ ಅರಳಗೋಡು.

ಅರಳಗೋಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಜಂಕ್ಷನ್ ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಮೂರೇ ಮುಕ್ಕಾಲು ಅಂಗಡಿಗಳು; ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯ ಹಳೆಯ ಹೆಂಚಿನ ಕಚೇರಿ, ರಸ್ತೆಯ ಎದುರು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಜಪ್ಪನ 'ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪ್ರಾವಿಷನ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್', ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಗೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ದೈತ್ಯ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮಾವಿನ ಮರ!

ಆ ಮರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾವಿನ ಮರವಲ್ಲ. ಅದರ ದಪ್ಪನೆಯ, ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಗರಗಸದಂತಹ ತೊಗಟೆಯ ಕಾಂಡವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಜನರು ಕೈಕೈ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಬೇಕಿತ್ತು ಅಂದರೆ ನಾಲ್ಕಪ್ಪಿನ ಮರ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಳೆಗಾಲ, ಬಿರುಗಾಳಿ, ಮುಳುಗಡೆಯ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಂಡಿದ್ದ ಆ ಮರದ ಹರಡಿದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ಛತ್ರಿಯಂತೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಅದರ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಮುಳ್ಳುಬೇಲಿಯ ಮೇಲೂ, ಇನ್ನರ್ಧ ಭಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯ ಹೆಂಚಿನ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೂ ನೆರಳು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಆಗಷ್ಟೇ ಮುಂಜಾನೆ ಎಂಟೂವರೆಯ ಸಮಯ.

ಮಲೆನಾಡಿನ ಆ ಮುಂಗಾರಿನ ಆರಂಭದ ತಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಶರಾವತಿ ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ತೇಲಿಬಂದ ತೇವದ ಜೊತೆಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಯ ಆ ತೀವ್ರವಾದ ಜೀರಿಗೆ-ಘಮಲು ಇಡೀ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮರದ ತುತ್ತತುದಿಯ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಗಿದ ಹಸಿರು ಮಿಡಿಗಳು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾಗಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಕೇವಲ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಯಲ್ಲ; ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಕೆಡದ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭಟ್ಕಳದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಜಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ!

ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸರಿಸಿ, ಕಸಬರಿಕೆಯಿಂದ ಜಗಲಿಯ ಧೂಳು ಗುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಂತೆ 'ರಾಜಾ' ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪಿನ ನಶ್ಯದ ಗಮ್ಮತ್ತಿತ್ತು.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತಂಗಾಳಿಯೊಂದು ರಭಸವಾಗಿ ಬೀಸಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಜೋರಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಿದವು.

ಟಪ-ಟಪ-ಟಪ-ಟಪ್!

ದಪ್ಪನೆಯ, ಹಾಲಿನ ತೊಟ್ಟಿನ ಘಮಘಮಿಸುವ ನೂರಾರು ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಗಳು ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಕಳಚಿ, ಮಂಜಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆಂಪು ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಉದುರಿದವು. ಬಿದ್ದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಮಿಡಿಯ ತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಾಟು ಸುವಾಸನೆ ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕಸಬರಿಕೆ ಕೈಯಲ್ಲೇ ನಿಂತಿತು. ಆತನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ರಸಭರಿತ ಮಿಡಿಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ಮಿಂಚಿದವು. ಆತ ತಕ್ಷಣವೇ ಬಾಗಿ, ತನ್ನ ಸೊಂಟದ ಪಂಚೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಗಂಟುಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಹಾಕಲು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ತರಲು ಅಂಗಡಿಯೊಳಗೆ ಧಾವಿಸಿದ.

ಆದರೆ, ರಸ್ತೆಯಾಚೆಯ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಸಣ್ಣ ಹಲಗೆಯ ಗೇಟು ‘ಕ್ರೀಚ್’ ಎಂದು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದದ್ದು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು!

ಅರವತ್ತೈದರ ಹರೆಯದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮೈಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಹತ್ತಿಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಟು, ತಲೆಗೆ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಳಿ ರುಮಾಲು, ಮತ್ತು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಿಡಿಯುವ ಗಟ್ಟಿ ಬೆತ್ತದ ದೊಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕನ್ನಡಕ ಜಾರುತ್ತಿತ್ತು.

"ಏಯ್ ಮಂಜಾ! ನಿಲ್ಲು ಅಲ್ಲಿ!" ಭಟ್ಟರ ಗಡಸು ಧ್ವನಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ದನಿಸಿತು. "ಕೈ ಹಾಕಬೇಡ ಆ ಮಿಡಿಗೆ! ಕಣ್ಣು ಕಾಣ್ತಿಲ್ವಾ ನಿನಗೆ? ಅದು ನನ್ನ ತೋಟದ ಬದುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಮರದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ!"

ಮಂಜಪ್ಪ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ರಸ್ತೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ್ದ ಆ ಹಸಿರು ಮಿಡಿಗಳ ರಾಶಿಯತ್ತ ಕೈತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಸಹಜವಾದ ವಕ್ರ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದ,

"ಏನ್ ಭಟ್ರೇ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಗ ಎಳಿತಾ ಇದ್ದೀರಿ? ಮರದ ಬುಡ ನಿಮ್ಮ ಬೇಲಿಯ ಒಳಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಿಡಿಗಳು ಉದುರಿ ಬಿದ್ದಿರೋದು ನನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ! ಊರಿನ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ, ಯಾವ ಜಮೀನಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಫಲ ಉದುರುತ್ತೋ, ಆ ಫಲ ಆ ನೆಲದ ಒಡೆಯಂಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಇದು ಸಾಗರದ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿರೋ ವಿಷ್ಯ!"

"ಯಾವ ಪದ್ಧತಿಯೋ? ಯಾವ ಮುನ್ಸೀಫೋ?" ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಕಲ್ಲಿಗೆ ‘ಠಣ್’ ಎಂದು ಬಡಿದರು. "ಮರಕ್ಕೆ ಜೀವ ಕೊಡ್ತಾ ಇರೋ ಬೇರು ಇರೋದು ನನ್ನ್ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ! ನನ್ನ ತೋಟದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, ನೀರು ತಿಂದು ಬೆಳೆದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಇದು. ನಿನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಕಲ್ಲು ನೆಲ್ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ! ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮರದ ಒಣ ಎಲೆಗಳು ಬಿದ್ದು ನನ್ನ ಅಡಿಕೆ ಚರಂಡಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ, 'ನಿಮ್ಮ ಮರದ ಕಸ ನೀವ್ ಗುಡ್ಸ್ಕೊಳ್ಳಿ ಭಟ್ರೇ' ಅಂತ ಬೊಬ್ಬೆ ಹೊಡಿತೀಯಲ್ಲ, ಈಗ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಉದುರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನಪ್ಪನ ಆಸ್ತಿ ಆಗ್ತದಾ?"

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಸೊಸೈಟಿಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಊರಿನ ಪ್ರಮುಖರು, ಚಹಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಜೀಪ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರು ಈ ಜಟಾಪಟಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಸುತ್ತಲೂ ನೆರೆದರು.

ಸೊಸೈಟಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಮಪ್ಪ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. "ನೋಡಿ ಭಟ್ರೇ, ಮಂಜಪ್ಪ ಹೇಳೋದ್ರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಪಾಯಿಂಟ್ ಇದೆ. ಮರ ನಿಮ್ಮದಾದರೂ, ಕೊಂಬೆ ಚಾಚಿರೋದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪನ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ. ಮಿಡಿಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅದು ನಿಮ್ಮದು, ನೆಲ ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಬಿದ್ದ ಜಾಗದವರದ್ದು ಅಂತ ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು."

"ಮುಚ್ಚಯ್ಯ ಬಾಯಿ ನೀನು!" ಭಟ್ಟರು ಕೆಂಡವಾದರು. "ನನ್ನ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಗೆ ಈ ಮಂಜ ಕೈ ಹಾಕಿದರೆ, ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಾಗರದ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇವನ ಮೇಲೆ ಕಳವು ಕೇಸು ಜಡಿಯುತ್ತೇನೆ! ಸಾಗರದ ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರಿನ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಂಡಿಯವರು ಇಡೀ ಮರದ ಕಾಯಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ!"

ಗಲಾಟೆ ತಾರಕಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕೊಗರ-ಮಾಂಡವಳ್ಳಿ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ-ಕಾರ್ಗಲ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದ 'ಶಂಕರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್'ನ ಹಳೆಯ ಕೆಂಪು ಬಸ್ಸು ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ಹಾರ್ನ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂತು.

‘ಪಾಂ... ಪಾಂ... ಫುಶ್ಶ್ಶ್...’

ಬಸ್ಸು ಬಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತಿತು. ಬಸ್ಸಿನ ಚಾಲಕ ರಾಜು ಗ್ಲಾಸ್ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, "ಏನ್ರೀ ಭಟ್ರೇ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಶುರುವಾಯ್ತಾ ನಿಮ್ಮ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮಹಾಭಾರತ? ಬೇಗ ಹಾದಿ ಬಿಡಿ, ನಮಗೆ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ದಾಟಿ ಕಾರ್ಗಲ್ ಮುಟ್ಟೋಕೆ ಟೈಮ್ ಆಗ್ತಿದೆ!" ಎಂದು ಕೂಗಿದ.

ಬಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೆಲ್ಲ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ತಲೆ ಹೊರಹಾಕಿ ಈ ಜಗಳವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ

ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಕೆಂಪು ಶಿಲುಬೆಯ ಗುರುತು

ಬಸ್ಸಿನ ಹಿಂದಿನಿಂದ, ಧೂಳನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಜೀಪೊಂದು ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಬಂದು ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿತು. ಜೀಪಿನ ಮುಂಭಾಗದ ಬಂಪರ್ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ "ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ - ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆ ಯೋಜನೆ (KPCL-Kargal)" ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.

ಜೀಪಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಒಳಗಿನಿಂದ ಬಿಳಿಯ ಟೆರಿಲಿನ್ ಶರ್ಟ್, ಖಾಕಿ ಪ್ಯಾಂಟು ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ರೋಲ್ ಮಾಡಿದ್ದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನ ಜೂನಿಯರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಎಚ್.ಆರ್. ರಾವ್ ಕೆಳಗಿಳಿದ. ಆತನ ಹಿಂದೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಬಸವರಾಜು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಎನಾಮೆಲ್ ಪೇಂಟ್ ಡಬ್ಬಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಇಲಾಖೆಯ ಹಳೆಯ ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ ಕೆಳಗಿಳಿದರು.

ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಕೂಲಿಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಿಸಿ, ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳನ್ನು, ಜಂಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಬೃಹತ್ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿವರೆಗೆ ಅಳೆದ.

"ಯಾರ್ರೀ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ?" ರಾವ್ ಅಧಿಕಾರಯುತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗಿದ.

ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪ ಜಗಳವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮುಖ ನೋಡಿದರು.

ರಾವ್ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಝಾಡಿಸಿ ಹಿಡಿದು, ಆ ಬೃಹತ್ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದತ್ತ ಬೆರಳು ಮಾಡಿದ. "ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಲ್ ಪವರ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕದ ಡಬಲ್ ಲೈನ್ ಕೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಗಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಈ ಜಂಕ್ಷನ್ ಲೈನ್ ಅಪ್ರೂವ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಮಾವಿನ ಮರ ರಸ್ತೆಯ ನೇರ ರೇಖೆಗೆ ಅಡ್ಡವಿದೆ. ಮರಿಯಪ್ಪ, ಆ ಬ್ರಶ್ ತಗೋ... ಮರದ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪ ಕೆಂಪು 'X' ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಕು! ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಸಬ್-ಡಿವಿಷನ್‌ನಿಂದ ಬುಲ್ಡೋಜರ್ ಬರುತ್ತೆ, ಮರಾನ ಬೇರ್ ಸಹಿತ ಕ್ಲಿಯರ್ ಮಾಡ್ಬೇಕು!"

ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಶ್ ಅನ್ನು ಕೆಂಪು ಪೇಂಟ್ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ, ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಬೂದು ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪನೆಯ ಕೆಂಪು ಕ್ರಾಸ್ ಮಾರ್ಕ್ ಎಳೆಯಲು ಮುಂದಾದ.

ಇಡೀ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸ್ಮಶಾನ ಮೌನ ಆವರಿಸಿತು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಗಳದ ಕೋಪ ಮಾಯವಾಗಿ ಆಘಾತ ಮೂಡಿತು; ಮಂಜಪ್ಪನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು. ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಲೆಮಾರಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಘಮಲು ವರಮಾನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಜೀವಂತ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರ ಇನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಲಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಬಡಿದಿತ್ತು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದರು. ಮಂಜಪ್ಪ, ಭಟ್ಟರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ. ಅವರ ನಡುವಿನ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಮಿಡಿಯ ಜಗಳವು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗಿ, ಇಡೀ ಊರಿನ ಅಸ್ಮಿತೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಮರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿತ್ತು.

ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಪ್ಪನೆಯ ಬ್ರಶ್‌ನಿಂದ ಕೆಂಪು ಎನಾಮೆಲ್ ಪೇಂಟ್ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿತ್ತು. ಆತ ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಗರಗಸದಂತಹ ಕಾಂಡದ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟು, ಬ್ರಶ್ ಅನ್ನು ತೊಗಟೆಯ ಮೇಲೆ ತಾಗಿಸಲು ಕೈ ಎತ್ತಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ

‘ಠಣ್!’

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಬೆತ್ತದ ತುದಿ ನೇರವಾಗಿ ಮರಿಯಪ್ಪನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪೇಂಟ್ ಡಬ್ಬಿಯ ಅಂಚಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ತುಳುಕಿ ರಸ್ತೆಯ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಡಿಯಿತು.

"ಕೈ ಮುಂದಿಟ್ಟರೆ ಎಲುಬು ಮುರಿದು ಕೈಗೆ ಕೊಡ್ತೇನೆ ಮರಿಯಪ್ಪಾ!" ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕನ್ನಡಕದ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಕೆಂಡದಂತೆ ಉರಿದವು. ಅವರ ಮೈಮೇಲಿದ್ದ ಹತ್ತಿಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಟು ಆವೇಶದಿಂದ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. "ನಾಲ್ಕು ತಲೆಮಾರಿಂದ ನೀರೆರೆದು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯೋಕೆ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಗಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗೆ ಯಾರು ಅಧಿಕಾರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು?"

ಮರಿಯಪ್ಪ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದು, ಜೀಪಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಮುಖ ನೋಡಿದ.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯಾಚೆಯಿಂದ ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಮರದ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದ. ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಕಾಯಿಗಾಗಿ ಭಟ್ಟರ ಜೊತೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಮಂಜಪ್ಪ, ಈಗ ಭಟ್ಟರ ಹೆಗಲ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಬಂದು ನಿಂತು, ಎಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್‌ನತ್ತ ಆ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗುರಿಹಿಡಿದ.

"ನೋಡಿ ಸಾರ್..." ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಬಾಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಶ್ಯದ ರಸವನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಗೆ ಉಗಿದು ಗಡಸು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ. "ಇದು ಅರಳಗೋಡು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಮರ, ಗಿಡ, ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಅನುಮತಿ ಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಗಲ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಗೆರೆ ಎಳೆದ ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮರ ಕಡಿಯೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ. ಈ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರ ಕಡಿದರೆ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಜಗಲಿಗೆ ಬೀಳುವ ಬಿಸಿಲು ಯಾರ್ ತಡೀತಾರೆ? ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಜೋಗ್-ಭಟ್ಕಳ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಳಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡುತ್ತಾ?"

ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಕೂಲಿಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ, ಜೀಪಿನ ಬಾನೆಟ್ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಆಟೋಕ್ಯಾಡ್ ಪ್ರಿಂಟ್‌ಔಟ್ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ‘ಫಟಾಕ್’ ಎಂದು ಹರಡಿದ.

"ಓಹೋ! ಕಾನೂನು ಮಾತಾಡ್ತೀರಾ?" ರಾವ್ ತನ್ನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನೋಕಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಅನ್ನು ಸೊಂಟದ ಪೌಚ್‌ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತಾ ದರ್ಪದಿಂದ ನುಡಿದ. "ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಮಿಸ್ಟರ್ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರೇ, ಮಿಸ್ಟರ್ ಮಂಜಪ್ಪನವರೇ... ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಹೈ-ಟೆನ್ಷನ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರಿಡಾರ್. ಕಾರ್ಗಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಜಂಟಿ ಸಹಿ ಇರುವ ಗಜೆಟ್ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಇದು. ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಗಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಬರುವ ಯಾವುದೇ ಮರ, ಬೇಲಿ, ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಅನ್ನು ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಆಕ್ಟ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಧಿಕಾರವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ಜೋಗ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಿಂದ ಜೀಪ್ ಕರೆಸಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಾಗರದ ಸಬ್-ಜೈಲಿಗೆ ಕಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ!"

‘ಪೊಲೀಸ್’, ‘ಜೈಲು’ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೆರೆದಿದ್ದ ಊರಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಆತಂಕ ಮೂಡಿತು.

ಆದರೆ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಳೆಯ ಕೃಷಿಕರ ರಕ್ತದವರು. ಅವರು ಇಂತಹ ಹತ್ತಾರು ತಹಸೀಲ್ದಾರ್, ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರೇಂಜರ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪಳಗಿದವರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಊರಿ, ನೇರವಾಗಿ ರಾವ್‌ನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನಕ್ಕರು.

"ಜೋಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ನೋ? ಸಾಗರ ಕೋರ್ಟೋ? ನಡಿಯಪ್ಪ ಹೋಗೋಣ!" ಭಟ್ಟರು ರೇಗಿದರು. "ನನ್ನ ತೋಟದ ಪಹಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ೧೬/೨ ರ ಗಡಿ ರೇಖೆ ಈ ಮರದ ಆಚೆಗಿನ ಚರಂಡಿಯವರೆಗೆ ಇದೆ. ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಕೈಹಾಕಲು ನಿಮ್ಮ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನವರಿಗೆ ಯಾವ ಹಕ್ಕಿದೆ? ನಿನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಕ್ಷೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕಾರ್ಗಲ್ ಆಫೀಸಿನ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿಕೊ!"

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಪಂಚಾಯತಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ದಪ್ಪನೆಯ ಹಳೆಯ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಓಡೋಡಿ ಬಂದ.

"ಏನ್ ರಾವ್ ಸಾರ್, ನಮಸ್ಕಾರ..." ರಾಮಪ್ಪ ಕೈಮುಗಿದು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ. "ನಮಗೆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಆಫೀಸಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರ ಬಂದಿಲ್ಲ ಸಾರ್. ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವಾರದ ಮುಂಚೆ ಪಂಚಾಯತಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ನಾವು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಏಕಾಏಕಿ ಬಂದು ಕೆಂಪು ಪೇಂಟ್ ಹೊಡೆದರೆ ಊರಿನ ಜನ ಸುಮ್ಮನಿರಲ್ಲ."

ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ತನ್ನ ಕೈಗಡಿಯಾರ ನೋಡಿದ. ಸಮಯ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ಜೀಪ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ಜಮಾಯಿಸಿ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಗೊಣಗಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.

"ನೋಡಿ ರಾಮಪ್ಪನವರೇ," ರಾವ್ ತನ್ನ ಕೂಲಿಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಅಂತಿಮ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ. "ನಾನು ಈಗ ವಾದ ಮಾಡಲು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಗಲ್‌ನಿಂದ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೆವಿ ಲೈನ್ ಎಳೆಯುವ ಗುತ್ತಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಪಾಸಾಗಿದೆ. ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಸಬ್-ಡಿವಿಷನ್‌ನಿಂದ ಹೆವಿ ಜೆಸಿಬಿ ಮತ್ತು ಮರ ಕಡಿಯುವ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ಈ ಮರವನ್ನು ನೀವೇ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಸರಿ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಜೆಸಿಬಿ ಮರವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಡ್ಡಬರುವ ಬೇಲಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಉರುಳಿಸುತ್ತದೆ!"

ರಾವ್ ಜೀಪಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ‘ಢಾಂ’ ಎಂದು ಎಳೆದು ಮುಚ್ಚಿದ.

ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಬಸವರಾಜು ಧಾವಂತದಿಂದ ಜೀಪಿನ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿದರು. ಹಳದಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಜೀಪ್ ಕೆಂಪು ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ಹಾರ್ನ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿಯ ಕಡೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು.

ಜೀಪ್ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಎಲೆಗಳ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಪೇಂಟ್ ಚೆಲ್ಲಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು. 'ಶಂಕರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್' ಬಸ್ಸು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಮೆಲ್ಲನೆ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸಿತು. ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರೆಲ್ಲ ಮೌನವಾಗಿ ಆ ಬೃಹತ್ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದತ್ತ ನೋಡಿದರು. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಡೀ ಅರಳಗೋಡಿಗೆ ನೆರಳು, ಮಳೆಗಾಲದ ತಂಪು, ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆಯ ಘಮಲಿನ ಅಪಾರ ವರಮಾನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಜೀವಂತ ಹೆಮ್ಮರ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಸಿಬಿಯ ಉಕ್ಕಿನ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಎಲ್ಲರ ಮುಖದಲ್ಲೂ ಕವಿದಿತ್ತು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಂದು ಮಂಜಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರು. ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಕ್ರೋಶ ಕರಗಿ, ಆಳವಾದ ಚಿಂತೆ ಆವರಿಸಿತ್ತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯೊಳಗಿದ್ದ ಸ್ಟೀಲ್ ಜಗ್‌ನಿಂದ ತಣ್ಣೀರನ್ನು ಗ್ಲಾಸಿಗೆ ಸುರಿದು ಭಟ್ಟರ ಕೈಗಿತ್ತ. "ಕುಡಿಯಿರಿ ಭಟ್ರೇ..."

ಭಟ್ಟರು ನೀರು ಕುಡಿದು ಗ್ಲಾಸನ್ನು ಮರದ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟರು. "ನೋಡಿದ್ಯಾ ಮಂಜಾ... ಈ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದರ್ಪ? ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜಂದಿರು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಇವನ್ಯಾರೋ ಕಾರ್ಗಲ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜೂನಿಯರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಜೆಸಿಬಿ ಹಾಕಿ ಉರುಳಿಸ್ತಾನಂತೆ!"

ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಪಡಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಎತ್ತಿಹಾಕುತ್ತಾ ನುಡಿದ, "ಭಟ್ರೇ, ಈ ಮರದ ಮಿಡಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟೇ ಜಗಳ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಮರವನ್ನು ಆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಜೆಸಿಬಿ ಮುಟ್ಟೋಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ, ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಅರಳಗೋಡಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಹೋಗುತ್ತೆ. ಈ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರ ಉಳಿಯಲೇಬೇಕು."

"ಆದರೆ ಹೇಗೆ ಮಂಜಾ?" ಭಟ್ಟರು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟರು. "ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆ ಅಂದರೆ ನಮಗೆ ಉಳಿದಿರೋದು ಇವತ್ತಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಿನ. ಈ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ದೈತ್ಯನ ಎದುರು ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ ಕಾಗದ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಏನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ?"

ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಒಂದು ಚುರುಕುತನ ಮೂಡಿತು. ಆತ ಬಾಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಶ್ಯವನ್ನು ಸವರಿಕೊಂಡು ಭಟ್ಟರ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿದ:

"ಭಟ್ರೇ... ಈ ಸರ್ಕಾರಿ ರಕ್ಕಸರಿಗೆ ಕಾಗದದ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲೇ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕು. ಸಾಗರದ ಜೋಗ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ಹಳೆಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಮನುಷ್ಯ ನೆನಪಿದ್ದಾರಾ ನಿಮಗೆ? ಕೋರ್ಟ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಲಾಯರು!"

ಭಟ್ಟರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿತು.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ! ಸಾಗರದ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಸೋಲುವ ಕೇಸನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಿಸಿ, ಎದುರಾಳಿ ವಕೀಲನಿಗೆ ಬೆವರು ಇಳಿಸುವ ಮಹಾ ಚಾಲಾಕಿ ಲಾಯರ್.

"ಆದರೆ ಮಂಜಾ..." ಭಟ್ಟರು ಸಂಶಯದಿಂದ ಕೇಳಿದರು, "ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಬಳಿ ಹೋಗೋಕೆ ನಮ್ಮ ಕೈಲಿ ಒಂದ್ ಗಟ್ಟಿ ದಾಖಲೆ ಬೇಡ್ವೇ? ಕೇವಲ ಮರ ನಂದು ಅಂತ ಬಾಯ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ರೆ ಕೋರ್ಟಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇ ಆರ್ಡರ್ ಸಿಗುತ್ತಾ?"

ಮಂಜಪ್ಪ ಎದ್ದುನಿಂತು ಮರದ ಬುಡದತ್ತ ನೋಡಿದ. "ಭಟ್ರೇ, ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪಿದೆ... ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಡ್ಯಾಂ ಕಟ್ಟುವಾಗ, ಮುಳುಗಡೆ ಪರಿಹಾರದ ಸರ್ವೆ ಮಾಡಲು ಬಂದ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದ ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲೇ ಏನೋ ಗಡಿಗಲ್ಲು ಹೂತಿದ್ದರು. ಆ ಕಲ್ಲು ಸಿಕ್ಕರೆ, ಈ ಜಾಗ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ರಸ್ತೆಯದ್ದಲ್ಲ ಅಂತ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ!"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎದ್ದುನಿಂತರು. "ಹಾಗಾದ್ರೆ ತಡ ಯಾಕೆ? ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಎರಡ್ ಹಾರೆ, ಪಿಕಾಸಿ ತಗೋ... ಮೊದ್ಲು ಆ ಮರದ ಬುಡ ಅಗ್ದು ಆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೊರಗ್ ತೆಗಿಯನ!"

ಅಧ್ಯಾಯ 3: ಗಡಿಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹನ್ನೆರಡರ ನೆತ್ತಿ ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು.

ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಯ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಸೊಪ್ಪಿನ ವಾಸನೆ, ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಧೂಳು ಮತ್ತೆ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಯ ಘಮಲು ಕಲೆತು ಮೂಗಿಗೆ ಬಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಅಗಲವಾದ ನೆರಳು ಮಾತ್ರ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಉಸಿರಾಡುವಷ್ಟು ತಂಪಿತ್ತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿ ಹಿಂಬದಿಯ ಕತ್ತಲೆ ಗೋದಾಮಿನಿಂದ ಎರಡು ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ಹಾರೆ, ಒಂದು ಮುಕ್ಕಾದ ಪಿಕಾಸಿ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣು ಎತ್ತುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸೌಟುಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ‘ಢಣ್’ ಎಂದು ಎಸೆದ. ಮಂಜಪ್ಪನ ಬನಿಯನ್ ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದು ಬೆನ್ನಿಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

"ಭಟ್ರೇ, ಈ ಹಾರೆ ಹಿಡ್ಕೊಳ್ಳಿ ..." ಮಂಜಪ್ಪ ಪಂಚೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಯವರೆಗೆ ಎತ್ತಿ ಕಚ್ಚೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ. "ನಮ್ಮಜ್ಜ ಹೇಳ್ತಿದ್ದ ನೆನಪಿದೆ... ಅರವತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಡ್ಯಾಂ ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳೆಲ್ಲ ಮುಳುಗಿ ಹೋದಾಗ, ಕಂದಾಯದವರು ಈ ಮರದ ಮೂಡಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಬೇರಿನ ಬುಡದಲ್ಲೇ ಏನೋ ಗಡಿಗಲ್ಲು ಹೂತಿದ್ರಂತೆ. ಅದು ಸಿಕ್ಬಿಟ್ರೆ ಸಾಕು, ಆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಬಾಯ್ಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕ್ಬೋದು!"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಟನ್ನು ಕಳಚಿ, ಸೊಸೈಟಿಯ ಮರದ ಕಂಬಕ್ಕೆ ನೇತುಹಾಕಿದರು. ಅರವತ್ತೈದರ ಹರೆಯದಲ್ಲೂ ಭಟ್ಟರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಹಾರೆ ಹೊಡೆದು ರೂಢಿಯಾದ ಗಟ್ಟಿತನವಿತ್ತು. ಮೂಗಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕನ್ನಡಕ ಜಾರದಂತೆ ಕಿವಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ದಾರವನ್ನು ಸರಿಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹಾರೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೂಕ ಮಾಡಿದರು.

"ಮಾತೆಲ್ಲ ಆಮೇಲೆ ಆಡೋಣ, ಮೊದಲು ಕೈ ನಡೆಸು!" ಭಟ್ಟರು ಮರದ ದಪ್ಪ ಬೇರುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೆಂಪು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಾರೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಬಲ ಹಾಕಿ ಚುಚ್ಚಿದರು.

‘ಟಕ್!’

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಸೊಸೈಟಿ ಜಗಲಿ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸಿಗರೇಟ್ ಸೇದುತ್ತಿದ್ದ ಜೀಪ್ ಡ್ರೈವರ್ ಶೀನ, ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಜವಾನ ಮಂಜುನಾಥ ಮತ್ತೆ ಚಹಾ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಮರದ ಸುತ್ತ ಬಂದು ನಿಂತರು.

"ಏನ್ ಭಟ್ರೇ, ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಗೆ ಏನಾದ್ರೂ ಸಿಗ್ತಾ ಇದ್ಯಾ?" ಜೀಪ್ ಶೀನ ಹೊಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾ ನಕ್ಕ. "ಇಷ್ಟು ನಡುಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಹಾರೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಗುದ್ದಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀರಲ್ಲ?"

"ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚೋ ಶೀನಾ!" ಮಂಜಪ್ಪ ಪಿಕಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಸೀಳುತ್ತಾ ಏದುಸಿರು ಬಿಟ್ಟ. "ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಗಲ್‌ನಿಂದ ಜೆಸಿಬಿ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಜೀಪ್ ನಿಲ್ಲಿಸೋ ಈ ಮರದ ನೆರಳನ್ನೇ ಕೆಡವಿಹಾಕಿದರೆ, ಆಮೇಲೆ ನಡುಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಚಹಾ ಕುಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತೆ! ಮೈಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಆ ಗುದ್ದಲಿ ತಗೋ, ಮಣ್ಣು ಎತ್ತು!"

ಮಂಜಪ್ಪನ ಬೈಗುಳ ಕೇಳಿ ಶೀನ ಸಿಗರೇಟ್ ಎಸೆದು, "ತಡಿ, ನಾನೂ ಬರ್ತೀನಿ" ಎಂದು ಅಂಗಿ ಮಡಚಿ ಗುದ್ದಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ.

ಮುಂದಿನ ಮುಕ್ಕಾಲು-ಒಂದು ಗಂಟೆವರೆಗೆ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೀ ‘ಠಕ್-ಠಕ್’, ‘ಘುಚ್-ಘುಚ್’ ಎನ್ನುವ ಹಾರೆ-ಪಿಕಾಸಿಯ ಸದ್ದೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು. ಮರದ ಬೂದು ಬೇರುಗಳ ನಡುವಿನಿಂದ ಕೆಂಪು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಹೆಂಟೆಗಳು ಹೊರಬಂದು ರಾಶಿಯಾದವು. ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ಅಡಿ ಆಳಕ್ಕೆ ಗುಂಡಿ ತೋಡಿದಾಗ, ಬೇರುಗಳ ಬಲೆಯೊಳಗೆ ಏನೋ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲು ಪಿಕಾಸಿ ತುದಿಗೆ ತಾಗಿತು.

‘ಟಣ್...!’

"ತಡ್ರಿ, ತಡ್ರಿ! ಹೊಡಿಬೇಡಿ!" ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಕೈ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗಿದರು.

ಎಲ್ಲರೂ ಗುಂಡಿಯೊಳಗೆ ಇಣುಕಿದರು. ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಬ್ರಶ್‌ನಿಂದ ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಹಸಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಒರೆಸಿದ.

ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಎದ್ದು ಕಂಡಿತು. ಅದು ಸಾಧಾರಣ ಬಂಡೆಯಲ್ಲ; ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ, ಮೇಲ್ಭಾಗ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ, ಅಪ್ಪಟ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಳತೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಡಿಗಲ್ಲು!

ಆ ಕಲ್ಲಿನ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಂಭೀರವಾದ 'ಗಂಡಭೇರುಂಡ' ಲಾಂಛನದ ಕೆತ್ತನೆಯಿತ್ತು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತೆ ಹಳಗನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಕೊರೆಯಲಾಗಿತ್ತು:

ಆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ದಂಗಾಗಿ ಹೋದ. "ಹೌದಪ್ಪ ಭಟ್ರೇ... ಮಂಜಪ್ಪನ ಅಜ್ಜ ಹೇಳಿದ್ದು ಅಕ್ಷರಶಃ ನಿಜ! ಇದು ೧೯೬೧ರ ಶರಾವತಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮುಳುಗಡೆಯ ಅಸಲಿ ಗಡಿಗಲ್ಲೇ ಹೌದು!"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕುಳಿತು, ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಗಂಡಭೇರುಂಡದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಬೆರಳಿಟ್ಟು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದರು. ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಗತ್ತು ಮೂಡಿತ್ತು.

"ನೋಡಿದ್ಯಾ ಮಂಜಾ!" ಭಟ್ಟರ ಧ್ವನಿ ಗಡಸಾಯಿತು. "ಇದರ ಅರ್ಥ ಗೊತ್ತೇನೋ ನಿಂಗೆ? ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ನಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಜಾಗವನ್ನು 'ಇನಾಂ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಗಡಿ' ಅಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲೇ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮೂವತ್ತು ಗಜದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರ-ಗಿಡ ಮುಟ್ಟೋಕೆ ಆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗೆ ಕವಡೆ ಕಾಸಿನ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ!"

ಮಂಜಪ್ಪ ಬೆವರಿನಿಂದ ನೆನೆದಿದ್ದ ಮುಖವನ್ನು ಪಂಚೆ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, "ಅಲ್ಲಾ ಭಟ್ರೇ, ನಮ್ಮ ಶೀನಣ್ಣನ ಹತ್ತಿರ ನೋಕಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹೆಂಗೆ?" ಎಂದ.

ಶೀನ ತನ್ನ ಜೇಬಿನಿಂದ ನೋಕಿಯಾ ೧೧೦೦ ಫೋನ್ ಹೊರತೆಗೆದು, "ಅಯ್ಯೋ ಮಂಜಣ್ಣ, ಇದು ಬರೀ ಟಾರ್ಚ್ ಇರೋ ಬೇಸಿಕ್ ಫೋನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ಫೋಟೋ ಬೇಕಾದ್ರೆ ಸಾಗರದ ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರಿನ ಪ್ರಕಾಶ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋದವ್ರನ್ನೇ ಕರೆಯಬೇಕು" ಎಂದ.

"ಅವನು ಸಾಗರದಿಂದ ಬಂದು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯೋ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಗಲ್‌ನಿಂದ ಜೆಸಿಬಿ ತಗಂಡ್ ಬಂದು ಮರ ಕೆಡವಿ ಹಾಕಿರ್ತಾರೆ !" ಭಟ್ಟರು ಗದರಿದರು. "ರಾಮಪ್ಪ, ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಎರಡು ದಪ್ಪ ಬಿಳಿ ಕಾಗದ, ಸೀಸೆ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ತಕ ಬಾ! ಕಲ್ಲಿನ್ ಮೇಲೆ ಕಾಗ್ದ ಇಟ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಉಜ್ಜಿ ಅಚ್ಚ್ ತಗೋ... ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಇದೇ ಪಕ್ಕಾ ಸಾಕ್ಷಿ!"

ಮಂಜಪ್ಪ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಮತ್ತೆ 'SVHE-1961' ಅಕ್ಷರಗಳ ನಕಲನ್ನು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದ.

ಸಮಯ ನೋಡಿದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಗರದ ಕೋರ್ಟು ಸಂಜೆ ಐದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿ ಸ್ಟೇ ಆರ್ಡರ್ ಪಡೆಯಲೇಬೇಕಿತ್ತು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಕಪ್ಪು ಕೋಟನ್ನು ಮೈಮೇಲೆ ಏರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆತ್ತ ಝಾಡಿಸಿದರು.

"ಶೀನಾ!" ಭಟ್ಟರು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರು. "ನಿನ್ನ ಜೀಪ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡು! ನಾವೀಗ್ಲೆ ಸಾಗರದ ಜೋಗ್ ರಸ್ತೆಗೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು. ಆ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಆಫೀಸ್ ಮುಂದೇನೆ ಗಾಡಿ ನಿಲ್ಸು!"

ಶೀನ ಜೀಪಿನ ಕೀಲಿ ತಿರುಗಿಸಿದ. ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ ‘ಘುರ್... ಘುರ್... ಭ್ರಾಂ!’ ಎಂದು ನಡುಗುತ್ತಾ ಎಚ್ಚರವಾಯಿತು.

ಜೀಪಿನ ಹಿಂದಿನ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು, ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತೆ ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾಗದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ಹತ್ತಿ ಕುಳಿತರು. ಜೀಪು ಕೆಂಪು ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಯ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿತು.

ಅರಳಗೋಡಿನ ಆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಮರ ಈಗ ಸಾಗರದ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿತ್ತು!

ಸಾಗರದ ಜೋಗ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಕೀಲರ, ಕಕ್ಷಿದಾರರ ಮತ್ತು ಗೋದ್ರೆಜ್ ಟೈಪ್‌ರೈಟರ್‌ಗಳ ‘ಟಕ್-ಟಕ್-ಟಕ್’ ಸದ್ದು ಜೋರಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ರಸ್ತೆಯಂಚಿನ ಮಳೆ ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಕಪ್ಪು ಕೋಟುಗಳು ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕೋರ್ಟ್ ಕಾಂಪೌಂಡಿನ ಎದುರು ಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಹೆಂಚಿನ ಮನೆಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಗಡಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತಿತ್ತು:

"ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ., ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ. - ಸಿವಿಲ್ & ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್, ಸಾಗರ."

ಜೀಪ್ ಶೀನ ತನ್ನ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೀಪನ್ನು ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿ ಆ ಕಚೇರಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಬೆತ್ತವನ್ನು ಝಾಡಿಸುತ್ತಾ ಜೀಪಿನಿಂದ ಮೊದಲು ಕೆಳಗಿಳಿದರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಮಂಜಪ್ಪ ಆ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾಗದದ ರೋಲನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಪಂಚೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಾ ಇಳಿದ. ಪಂಚಾಯತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ತನ್ನ ಚರ್ಮದ ಬ್ಯಾಗನ್ನು ಅದುಮಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟ.

ಕಚೇರಿಯ ಒಳಗಡೆ, ಮೇಜಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿದ್ದ ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ 'ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರಿಪೋರ್ಟರ್' ಕಾನೂನು ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಾಶಿಯ ಹಿಂದೆ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ವಯಸ್ಸು ಐವತ್ತೈದು ದಾಟಿರಬಹುದು. ಮೈಮೇಲೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಗುಂಡಿಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಟು, ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಬ್ಯಾಂಡ್, ಕಣ್ಣಿಗೆ ದಪ್ಪ ಗಾಜಿನ ಕನ್ನಡಕ. ಮೇಜಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಅಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಟೈಪಿಸ್ಟ್ ತಿಮ್ಮಣ್ಣನಿಗೆ ಡ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಡಿಕ್ಟೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು:

"...ದೇರ್‌ಫೋರ್, ದ ಪ್ಲೇಂಟಿಫ್ ಪ್ರೇಸ್ ಫಾರ್ ಎ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಇಂಜಂಕ್ಷನ್ ಅಗೇನ್ಸ್ಟ್ ದ ಡಿಫೆಂಡೆಂಟ್ಸ್... ಬರ್ಕೊಂಡ್ರಾ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ?"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಬಾಗಿಲ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ದಾಟಿ, "ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ!" ಎಂದು ಗಡಸು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದರು.

ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕನ್ನಡಕದ ಮೇಲಿಂದಲೇ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದರು. ಬಂದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಡಿಕೆ ಜಗಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗೆಯೊಂದು ಅರಳಿತು.

"ಓಹೋ! ಬನ್ನಿ ಭಟ್ರೇ, ಬನ್ನಿ! ಅರಳಗೋಡಿನಿಂದ ಇಡೀ ಪಂಚಾಯತಿ ದಂಡೇ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಿದೆ? ಏನು ಸಮಾಚಾರ? ತೋಟದ ಪಾಲಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಆ ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯ ಸಾಲದ ಕೇಸೇ?" ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸರಿಸಿ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

"ಅದೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ," ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮರದ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬೆತ್ತವನ್ನು ಮೇಜಿಗೆ ಒರಗಿಸಿಟ್ಟರು. "ನಮ್ಮ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರ ಗೊತ್ತಲ್ಲ ನಿಮಗೆ? ಆ ಮರಕ್ಕೆ ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಗಲ್‌ನಿಂದ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಜೆಸಿಬಿ ತಂದು ಉರುಳಿಸ್ತಾನಂತೆ!"

"ಏನು?" ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹುಬ್ಬೇರಿಸಿದರು. "ಆ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವೇ? ಕಳೆದ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ತೋಟದಿಂದ ನನಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಿರಲ್ಲ, ಆ ಪರಿಮಳದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಯದ್ದೇ ಆ ಮರ?"

"ಹೌದು ಸಾರ್!" ಮಂಜಪ್ಪ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾಗದವನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ. "ಆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಜೂನಿಯರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಬಂದು ನೋಟಿಸ್ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಮರದ ಬುಡ ಅಗೆದಾಗ ಈ ಕಲ್ಲು ಸಿಕ್ಕಿದೆ ನೋಡಿ!"

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿದ್ದ ಗಂಡಭೇರುಂಡದ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು 'SVHE-1961' ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಚುರುಕಾದ ವಕೀಲಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಕಾನೂನು ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಓಡತೊಡಗಿದವು.

"ಶಂಕರ ಭಟ್ರೇ..." ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅಡಿಕೆ ಜಗಿಯುತ್ತಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನುಡಿದರು, "ಇದು ಬರೀ ಮರದ ಕೇಸ್ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಮುಳುಗಡೆ ಪರಿಹಾರದ ಇನಾಂ ಜಮೀನಿನ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ! ೧೯೬೧ರ ಶರಾವತಿ ವ್ಯಾಲಿ ಹೈಡ್ರೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಳುಗಡೆ ಬಫರ್ ಝೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮರ-ಗಿಡಗಳು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನವರು ಮುಟ್ಟುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಸಮಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡುವರೆ. ಸಾಗರದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಜೆ ಐದಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂಬತ್ತಕ್ಕೆ ಜೆಸಿಬಿ ಬರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ, ನಮಗೆ ಇವತ್ತೇ 'ಎಕ್ಸ್-ಪಾರ್ಟಿ ಇಂಟರಿಮ್ ಸ್ಟೇ' ಸಿಗಲೇಬೇಕು!"

"ಅದಕ್ಕೇ ನಿಮ್ಮ್ ಹತ್ರ ಓಡ್ ಬಂದಿದ್ದು," ಭಟ್ಟರು ಧಾವಂತದಿಂದ ಹೇಳಿದರು. "ಏನ್ ಮಾಡ್ಬೇಕು ಹೇಳಿ?"

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ಎದ್ದುನಿಂತು, ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಕಾಲರ್ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. "ತಿಮ್ಮಣ್ಣ! ಹೊಸ ಗ್ರೀನ್ ಲೀಗಲ್ ಶೀಟ್ ಹಾಕು ಟೈಪ್‌ರೈಟರ್‌ಗೆ! ತುರ್ತು ಇಂಜಂಕ್ಷನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ರೆಡಿ ಮಾಡು!"

ಟೈಪಿಸ್ಟ್ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾರ್ಬನ್ ಪೇಪರ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗಲ್ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಮೆಷಿನ್‌ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಡಿಕ್ಟೇಟ್ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು:

"ತಿಮ್ಮಣ್ಣ, ಅರ್ಜಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆ..." ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೈಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು:

"ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಂಡರ್ ಆರ್ಡರ್ ೩೯, ರೂಲ್ಸ್ ೧ & ೨ ರೆಡ್ ವಿತ್ ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೫೧ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್, ಪ್ರೇಯಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಆನ್ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಇಂಟರಿಮ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಂಕ್ಷನ್ ಟು ರೆಸ್ಟ್ರೇನ್ ದ ರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಫೆಲ್ಲಿಂಗ್, ಡ್ಯಾಮೇಜಿಂಗ್ ಆರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರೋಯಿಂಗ್ ದ ಸೆಂಚುರಿ-ಓಲ್ಡ್ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಟ್ರೀ ಸಿಚುಯೇಟೆಡ್ ಇನ್ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ೧೬/೨, ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್!"

ಟಟಟಟಕ್... ಕ್ಲಿಕ್-ಟಕ್... ಟಟಟಟಕ್...

ಗೋದ್ರೆಜ್ ಟೈಪ್‌ರೈಟರ್‌ನ ಸದ್ದು ಕಚೇರಿಯಿಡೀ ಮೊಳಗಿತು.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಭಟ್ಟರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ, "ಭಟ್ರೇ, ನಿಮ್ಮ ಪಹಣಿ ಜೆರಾಕ್ಸ್, ಮಂಜಪ್ಪನ ಟ್ರೇಡ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರತಿ, ಪಂಚಾಯತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿಯ ದೃಢೀಕರಣ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ಈ ಗಡಿಗಲ್ಲಿನ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾಪಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಿನ್ ಮಾಡಿ. ನಾನು ನೇರವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನಂಬರಿಂಗ್ ಮಾಡಿಸಿ ಜಡ್ಜ್ ಮುಂದೆ ತರ್ತೇನೆ!" ಎಂದರು.

ಸಮಯ ಮೂರೂವರೆ.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಫೈಲನ್ನು ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಗರದ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾಂಪೌಂಡಿನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಭಟ್ಟರು, ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಾಮಪ್ಪ ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.

ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಫೈಲಿಂಗ್ ಸೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಶಾಯಿಯ ಸೀಲ್ ಹೊಡೆದು, ದಿನದ ಅಧಿಕೃತ ಮಿಸ್ಲೇನಿಯಸ್ ಸಿವಿಲ್ ಅರ್ಜಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿದ:

ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಂಜಪ್ಪ ಭಟ್ಟರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿದ, "ಭಟ್ರೇ... ಅರ್ಜಿ ನಂಬರ್ ೪೨೦ ಅಂತ ಬಂತಲ್ಲ!"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಕಣ್ಣು ಕಿರಿದು ಮಾಡಿ, "ಅರ್ಜಿ ನಂಬರ್ ನಾನೂರಪ್ಪತ್ತಾದರೂ ಆಗಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರದ ಇನ್ನೂರಾದರೂ ಆಗಲಿ ಮಾರಾಯ... ಆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ನ ಜೆಸಿಬಿಗೆ ಈ ಕಾಗದವೇ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನ ಆಗ್ಬೇಕು!" ಎಂದರು.

ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕೂಕಾಲು ಗಂಟೆಗೆ, ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಡ್ಜ್ ಎದುರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟನ್ನು ಝಾಡಿಸಿ ನಿಂತು, ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಯ ಮುಳುಗಡೆ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಸಜ್ಜಾದರು!

ಸಾಗರದ ಜೋಗ್ ರಸ್ತೆಯ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಿಜಿಗುಡುವ ಜನಜಂಗುಳಿ ಕೊಂಚ ತಿಳಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿತ್ತು. ಕೋರ್ಟ್ ಕಾಂಪೌಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಮಳೆ ಮರಗಳ ಅಗಲವಾದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರುಗಳು ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಬಟನ್ ಬಿಚ್ಚಿ, ಗೋವಿಂದನ ಕ್ಯಾಂಟೀನಿನ ‘ಸಿಂಗಲ್ ಚಹಾ’ ಹೀರುತ್ತಾ ದಿನದ ಕೇಸುಗಳ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಗೋದ್ರೆಜ್ ಟೈಪ್‌ರೈಟರ್‌ಗಳು ‘ಟಟಟಟಕ್... ಟಕ್...’ ಎಂದು ಇವತ್ತಿನ ಕಡೆಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಂಬರ್ ಒಂದರ ಹೊರಗಿನ ಮರದ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು, ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತದ ತುದಿಯಿಂದ ನೆಲದ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಾ ಪದೇಪದೇ ಗೋಡೆ ಗಡಿಯಾರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಯ ನಾಲ್ಕೂ ಇಪ್ಪತ್ತು!

ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟನ್ನು ಸರಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದು ಭಟ್ಟರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ಅವರ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳಿದ್ದ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಡಬ್ಬಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

"ಭಟ್ರೇ, ಮಂಜಪ್ಪ..." ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಧ್ವನಿ ತಗ್ಗಿಸಿ ವಕೀಲಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರು. "ಒಳಗೆ ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಎದುರು ನಿಂತಾಗ ನೀವ್ಯಾರೂ ಬಾಯಿ ಬಿಡೋ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಜಡ್ಜ್ ಸಾಹೇಬ್ರು ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡಿದ್ರೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಲ್ಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ. 'ನಮ್ಮ್ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ, ನಮ್ಮ್ ಹಲ್ಸಿನ್ ಕಾಯಿ' ಅಂತ ನೀವೇನಾದ್ರೂ ಅಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಜಗಳ ಶುರುಮಾಡಿದ್ರೆ ಜಡ್ಜ್ ಸಾಹೇಬ್ರಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂದು ಫೈಲನ್ನೇ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಎಸೆದುಬಿಡ್ತಾರೆ. ಮಿಕ್ಕಿದ್ದೆಲ್ಲ ನಾನ್ ನೋಡ್ಕೋತೀನಿ."

"ಆಗಲಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ, ನೀವು ಹೇಳಿದ್ ಹಂಗೆ ಕೇಳ್ತೀವಿ..." ಭಟ್ಟರು ಕನ್ನಡಕ ಸರಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಲೆಯಾಡಿಸಿದರು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನ ಬೃಹತ್ ತೇಗದ ಮರದ ಬಾಗಿಲು ‘ಕ್ರೀಚ್’ ಎಂದು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಿಳಿಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಕೋರ್ಟ್ ಜವಾನ ಸೋಮಪ್ಪ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕೂಗಿದ:

"ಆರ್ಡರ್... ಆರ್ಡರ್... ಅರ್ಜಿ ನಂಬರ್ ೪೨೦/೨೦೦೬... ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಇತರರು ವರ್ಸಸ್ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಕಾರ್ಗಲ್ ಮತ್ತು ಇತರರು... ಹಾಜರ್!"

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಫೈಲನ್ನು ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಭಟ್ಟರು, ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಾಮಪ್ಪ ಕಾಲು ಸಪ್ಪಳವಾಗದಂತೆ ನಡಿಗೆಯಿಟ್ಟು ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ಹಾಲ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ತಂಪಾದ ಗಂಭೀರ ಮೌನವಿತ್ತು. ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಉಷಾ ಸೀಲಿಂಗ್ ಫ್ಯಾನುಗಳು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಎತ್ತರದ ಮರದ ಡಯಾಸ್ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕೆ.ವಿ. ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ದಪ್ಪ ಕನ್ನಡಕದ ಮೇಲಿಂದಲೇ ಒಳಬಂದವರನ್ನು ಅಳೆದರು. ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪ ಕೆಂಪು ರಿಬ್ಬನ್ ಕಟ್ಟಿದ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಸಿವಿಲ್ ಕಡತಗಳು ರಾಶಿಯಾಗಿದ್ದವು.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಮರದ ಕಟಕಟೆಯ ಬಳಿ ಬಂದು, ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಫೈಲನ್ನು ಡಯಾಸ್ ಮುಂದಿಟ್ಟರು.

"ಯುವರ್ ಆನರ್..." ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಧ್ವನಿ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೊಳಗಿತು. "ಇದು ಅರಳಗೋಡು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ತುರ್ತು ಸಿವಿಲ್ ಮಿಸ್ಲೇನಿಯಸ್ ಅರ್ಜಿ. ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್‌ನ ಆರ್ಡರ್ ೩೯, ರೂಲ್ಸ್ ೧ ಮತ್ತು ೨ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ."

ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ಪಾರ್ಕರ್ ಪೆನ್ನನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟು, "ಏನು ಮ್ಯಾಟರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ? ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಗಂಟೆಗೆ ಅರ್ಜೆಂಟ್ ಮೋಷನ್ ಮೂವ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀರಿ?" ಎಂದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಳಿದರು.

"ಯುವರ್ ಆನರ್, ವಿಷಯ ಅಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ!" ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪಹಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. "ಪ್ರತಿವಾದಿ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಕಾರ್ಗಲ್ ವಿಭಾಗದವರು ಯಾವುದೇ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಜಂಟಿ ಸರ್ವೆ ನಡೆಸದೆ, ಪಂಚಾಯತಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡದೆ, ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ೧೬/೨ ರ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಅಪರೂಪದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಜೆಸಿಬಿ ಹಾಕಿ ಉರುಳಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಮಣ್ಣಿನಡಿ ೧೯೬೧ರ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ 'ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಗಡಿಗಲ್ಲು' ಇರುವುದು ಈ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ನಕಲಿನಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಕಲಾಪ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಆ ಮರ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದರೆ, ಈ ದಾವೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕಾಪಾಡುವ ತುರ್ತು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಬೇಕು!"

ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ಆ ಕಾಗದದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಡಭೇರುಂಡದ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು 'SVHE-1961' ನಮೂದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಫೌಂಟನ್ ಪೆನ್ನನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ಆದೇಶದ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದರು:

ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಕೋರ್ಟಿನ ಮುದ್ರೆಯಿದ್ದ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹೊರಬಂದಾಗ, ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿರಾಳತೆಯಿತ್ತು.

ಅಧ್ಯಾಯ 4: ನೆರಳಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯ

ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಂಟೂವರೆ ಗಂಟೆ. ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದು ಎಂದಿನಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ಇಡೀ ಊರಿನ ನೂರಾರು ಜನ ನೆರೆದಿದ್ದರು. ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟು ಧರಿಸಿ, ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿದು ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಪ್ಲೈವುಡ್ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ತೂಗುಹಾಕಿದ್ದ: "ಕೋರ್ಟ್ ಅರ್ಜಿ ನಂ. ೪೨೦ - ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜೆಸಿಬಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ!"

ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ, ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಕಡೆಯಿಂದ ದಪ್ಪನೆಯ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆಯುಗುಳುತ್ತಾ ಬೃಹತ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಜೆಸಿಬಿ ಯಂತ್ರ ಧಾವಿಸಿ ಬಂತು. ಅದರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆಯೇ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್‌ನ ಹಳದಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಜೀಪ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿ ನಿಂತಿತು.

ಜೀಪಿನಿಂದ ಇಳಿದ ರಾವ್, ಮರದ ಸುತ್ತ ನೆರೆದಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ನೋಡಿ, ಜೆಸಿಬಿ ಆಪರೇಟರ್ ಮಂಜುನಾಥನಿಗೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದ. "ಮಂಜುನಾಥಾ, ಆ ಕೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ದಪ್ಪ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟು... ಬೇರಿಗೆ ಬಕೆಟ್ ಹಾಕಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತು!"

ಜೆಸಿಬಿ ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಉಕ್ಕಿನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮರದತ್ತ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ...

‘ಪಾಂ... ಪಾಂ... ಪಾಂ...!’

ಸಾಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ರಭಸವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಬೊಲೆರೋ ಜೀಪೊಂದು ಜೆಸಿಬಿಯ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದು ನಿಂತಿತು!

ಜೀಪಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು ಕೆಳಗಿಳಿದದ್ದು ಸಾಗರ ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ (RFO) ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ! ಖಾಕಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ಟ್ರೀಸ್ ಆಕ್ಟ್' ಪುಸ್ತಕ.

"ನಿಲ್ಲಿಸ್ರೀ ಜೆಸಿಬಿನ!" ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಗರ್ಜಿಸಿದರು. "ಯಾವ್ದ್ ಧೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಪರ್ಮಿಷನ್ ಇಲ್ಲದೆ ಮರ ಕಡಿಯೋಕೆ ಬಂದೀರಿ?"

ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಹುಬ್ಬೇರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ. "ನೋಡಿಲ್ಲಿ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ, ಇದು ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನ ಹೈ-ಟೆನ್ಷನ್ ಲೈನ್ ಕಾರಿಡಾರ್. ಇದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಪರ್ಮಿಷನ್ ಯಾಕೆ ಬೇಕು?"

"ಯಾಕೆ ಬೇಕಾ?" ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಕೆಂಪಗಾಗಿ ಕೂಗಿದರು. "ಈ ರಸ್ತೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇರೋದೆಲ್ಲ ಸಾಗರ ಡಿವಿಷನ್ ಸೊಪ್ಪಿನಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತೆ ರಿಸರ್ವ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್! ಮರ ಕಡಿಯೋಕೆ ಮೊದ್ಲು ಟ್ರೀ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿರೋ ನಮಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಹಾಕಿ ಪರ್ಮಿಷನ್ ತಗೋಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರ ಕಡಿಯೋಕೆ ಹೋದ್ರೆ, ಜೆಸಿಬಿನ ಸೀಜ್ ಮಾಡಿ ಇಡೀ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಮೇಲೆ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಅಫೆನ್ಸ್ ಕೇಸ್ ಹಾಕಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳಿಸ್ತೀನಿ!"

"ನೋಡಿ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ, ನಮಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಡಿಸಿ ಆರ್ಡರ್ ಇದೆ..." ರಾವ್ ವಾದಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ.

"ನಿಮ್ ಡಿಸಿ ಆರ್ಡರ್ ಕಂದಾಯಕ್ಕೆ, ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್‌ಗೆ ನಾವೇ ಬಾಸ್!" ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಜಗ್ಗಲಿಲ್ಲ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಫೀಸರ್ ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಿತ್ತಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ತಳ್ಳಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದರು.

ಇಬ್ಬರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ...

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದುನಿಂತರು. ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಕೆಂಪು ಸೀಲ್ ಇದ್ದ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಭಟ್ಟರ ಕೈಗಿತ್ತ.

ಭಟ್ಟರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುತ್ತಾ ಆ ಇಬ್ಬರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ‘ಠಣ್’ ಎಂದು ಬಡಿದು, ಆ ಕಾಗದವನ್ನು ಇಬ್ಬರ ಮುಖದ ಎದುರು ಹಾರಿಸಿದರು.

"ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಸಾಹೇಬ್ರೇ... ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರೇಂಜರ್ ಸಾಹೇಬ್ರೇ..." ಭಟ್ಟರ ಗಡಸು ಧ್ವನಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮೊಳಗಿತು. "ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್. ದೊಡ್ಡೋ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ದೊಡ್ಡೋ ಆಮೇಲ್ ನೀವ್ ನೀವ್ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡ್ಕ್ಯಳಿ, ಮೊದ್ಲು ಈ ಕಾಗ್ದ ಓದಿ! ಸಾಗರದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 'ಅರ್ಜಿ ನಂಬರ್ ೪೨೦' ರ ಅಧಿಕೃತ ಆರ್ಡರ್ ಇದು! ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಜಡ್ಜ್ ಸಾಹೇಬ್ರೇ ರುಜು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮರದ ಒಂದು ಹಸಿರೆಲೆ ಉದುರಿದ್ರೂ ನಿಮ್ಮಿಬ್ರ ಮೇಲೂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಂಟೆಂಪ್ಟ್ ಕೇಸ್ ಜಡಿತೀವಿ ಹುಷಾರ್!"

'ಅರ್ಜಿ ನಂ. ೪೨೦' ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನ ಅಧಿಕೃತ ಕೆಂಪು ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್‌ನ ಮುಖ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಬೆಳ್ಳಗಾಯಿತು; ಆರ್.ಎಫ್.ಒ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಆವೇಶವೂ ತಣ್ಣಗಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಯ್ದೆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಆ ಕಾಗದವನ್ನು ಧಾವಂತದಿಂದ ಓದಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಅರಳಗೋಡಿನ ಆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಬಂದಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸಾಗರ ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನ ಕಾನೂನು ಚಕ್ರವ್ಯೂಹದೊಳಗೆ ಸಿಲುಕಿ, ಜೆಸಿಬಿಯ ಎಂಜಿನ್ ಆಫ್ ಮಾಡಿ ನಿಂತರು.

ಮುನ್ಸೀಫ್ ಕೋರ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಆ 'ಅರ್ಜಿ ನಂಬರ್ ೪೨೦'ರ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಆದೇಶದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸಿಬಿಯ ಘರ್ಜನೆ ತಣ್ಣಗಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯವು ಸಾಗರದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕಾನೂನು ಸಮರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು.

ಶುಕ್ರವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆ. ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಂಬರ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ವಕೀಲರ ಸಮೂಹವೇ ಜಮಾಯಿಸಿತ್ತು. ಗೋದ್ರೆಜ್ ಟೈಪ್‌ರೈಟರ್‌ಗಳ ಶಬ್ದವೂ ನಿಂತುಹೋಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರ ಗಮನವೂ ಡಯಾಸ್ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಜಡ್ಜ್ ಕೆ.ವಿ. ಹೆಗಡೆಯವರ ಎದುರು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳ ಮೇಲಿತ್ತು.

ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಲು ಕಾರ್ಗಲ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ದಪ್ಪನೆಯ ಫೈಲನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು:

"ಯುವರ್ ಆನರ್... ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೋರ್ಟನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯ ನೇರ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ. ನಮ್ಮ ಸರ್ವೆ ಪ್ರಕಾರ, ಮರದ ಬುಡ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಗಡಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಎರಡು ಅಡಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಲೈನ್ ಎಳೆಯಲು ಮರ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮರದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು!"

ಡಯಾಸ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಕಾಲರ್ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಡಿಕೆ ಜಗಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲೇ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.

"ಯುವರ್ ಆನರ್!" ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಧ್ವನಿ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಳಗಿತು. "ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲರು ಕೇವಲ 'ಮರದ ಕಾಂಡ'ದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮರ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಾಂಡವಲ್ಲ; ಅದರ ಬೇರು ಮತ್ತು ನೆರಳು ಕೂಡ ಆಸ್ತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ! ಭಾರತೀಯ ಈಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೫ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಮರದ ನೆರಳು ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕಿನ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಹಕ್ಕು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ."

ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ದಪ್ಪ ಕನ್ನಡಕದ ಮೇಲಿಂದಲೇ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಿದರು. "ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ, ನೆರಳಿನ ಹಕ್ಕಿಗೂ ಈ ಕೇಸಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?"

"ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಯುವರ್ ಆನರ್!" ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಬೀಸಿದರು. "ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡಿದಾಗ, ಈ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ದಟ್ಟ ನೆರಳು ಅರ್ಜಿದಾರ ನಂ. ೧ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಎಳೆ ಸಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆ ತಂಪಾದ ನೆರಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಕಡುಬಿಸಿಲಿಗೆ ಭಟ್ಟರ ಅಡಿಕೆ ಸಸಿಗಳು ಒಣಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ! ಅದೇ ಸೂರ್ಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಗಂಟೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಗ, ಅದೇ ಮರದ ನೆರಳು ಅರ್ಜಿದಾರ ನಂ. ೨ ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಮಂಜಪ್ಪನ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಜಾಡಿಗಳು ಕೆಡದಂತೆ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗೆ ನೆರಳು ಪಂಚಾಯತಿ ರಸ್ತೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ!"

ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಕೀಲರೆಲ್ಲ ಮುಖಾಮುಖಿ ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಗತೊಡಗಿದರು.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಜಗ್ಗದೆ ತಮ್ಮ ವಾದ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು: "ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವರ್ ಆನರ್... ಕೇವಲ ಟೇಪ್ ಹಿಡಿದು ನೆಲದ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಲದು. ಈ ಮರದ ನೆರಳು ದಿನದ ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ಚದರಡಿ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಕ್ಷಣವೇ ಒಬ್ಬ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಕೋರ್ಟ್ ಕಮಿಷನರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳ ತಪಾಸಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಆ ಕಮಿಷನರ್ ವರದಿ ಬರುವವರೆಗೆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಜೆಸಿಬಿ ಮರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲ!"

ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲ ದೇಶಪಾಂಡೆ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾದರು. "ಯುವರ್ ಆನರ್! ನೆರಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದೇ? ಇದು ಶುದ್ಧ ಸಮಯಹರಣದ ತಂತ್ರ!"

ಆದರೆ ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ಕಡತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪಾರ್ಕರ್ ಪೆನ್ನನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.

"ಕಕ್ಷಿದಾರರ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸಲಾಗಿದೆ," ಜಡ್ಜ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆದೇಶ ಬರೆದರು. "ವಿವಾದಿತ ಜಾಗದ ನೈಜ ಗಡಿ, ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆರಳಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಗರ ಕೋರ್ಟಿನ ಹಿರಿಯ ಅಮೀನ್ ಗುಂಡೂರಾವ್‌ರವರನ್ನು 'ಕೋರ್ಟ್ ಕಮಿಷನರ್' ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಮಿಷನರ್‌ರವರು ಅರಳಗೋಡಿಗೆ ಖುದ್ದಾಗಿ ತೆರಳಿ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಮಹಜರು ನಡೆಸಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಆದೇಶ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ."

ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತೂವರೆ ಗಂಟೆ. ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಕಮಿಷನರ್ ಗುಂಡೂರಾವ್ ತಮ್ಮ ಬಿಳಿಯ ಛತ್ರಿ, ಐವತ್ತು ಮೀಟರ್‌ನ ಸ್ಟೀಲ್ ಅಳತೆ ಟೇಪ್, ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದಪ್ಪನೆಯ ಮಹಜರು ಡೈರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಇಳಿದರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್, ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್.ಎಫ್.ಒ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ, ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.

ಗುಂಡೂರಾವ್ ತಮ್ಮ ಛತ್ರಿ ಬಿಡಿಸಿ, ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ದಿಕ್ಸೂಚಿ ನೋಡಿದರು.

"ನೋಡಿ ಭಟ್ರೇ, ಕಮಿಷನ್ ಕೆಲಸ ಅಂದ್ರೆ ತಮಾಷೆಯಲ್ಲ," ಗುಂಡೂರಾವ್ ಹೇಳಿದರು. "ಈಗ ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹನ್ನೊಂದು. ಸೂರ್ಯ ಪೂರ್ವದಿಂದ ನೆತ್ತಿಯ ಕಡೆ ಬರ್ತಾ ಇದ್ದಾನೆ. ಮರದ ನೆರಳು ನಿಮ್ಮ ಅಡಿಕೆ ಬೇಲಿಯ ಒಳಗೆ ಎಷ್ಟು ಇಂಚು ಬಿದ್ದಿದೆ ಅಂತ ಮೊದಲು ಟೇಪ್ ಹಿಡೀರಿ!"

ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ ಟೇಪಿನ ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ, ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಡಿಕೆ ಚರಂಡಿಯ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ.

"ಎಷ್ಟು ಬಂತು ಮಂಜಪ್ಪ?" ಗುಂಡೂರಾವ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಹಿಡಿದು ಕೇಳಿದರು.

"ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎಂಟು ಇಂಚು ಸಾರ್!" ಮಂಜಪ್ಪ ಕೂಗಿದ.

"ಇಲ್ಲ ಸಾರ್, ಅದು ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ಅಡಿ!" ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. "ಆ ಕೊಂಬೆಯ ನೆರಳು ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗಾಡ್ತಾ ಇದೆ. ಅಲುಗಾಡುವ ಎಲೆಯ ನೆರಳನ್ನೆಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಗೋಬಾರದು!"

"ಗಾಳಿ ಬಂದ್ರೆ ಎಲೆ ಅಲುಗಾಡದೆ ನಿಮ್ಮ ತಲೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತೇನ್ರಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ರೇ?" ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಬೆತ್ತ ಝಾಡಿಸಿದರು. "ನೆರಳು ಅಂದ್ರೆ ನೆರಳೆ! ಬರೀ ಕಾಂಡದ ನೆರಳು ಅಳೆಯೋಕೆ ಈ ಕಮಿಷನರ್ ಬಂದಿಲ್ಲ!"

ಗುಂಡೂರಾವ್ ಬೆವರು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, "ಗಲಾಟೆ ಮಾಡ್ಬೇಡಿ... ಹದಿಮೂರು ಅಡಿ ಅಂತ ಸರಾಸರಿ ಬರ್ಕೋತೀನಿ" ಎಂದು ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದರು.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೂರ್ಯ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ, ನೆರಳು ನೇರವಾಗಿ ರಸ್ತೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಿರಿದಾಗಿ ನಿಂತಿತು. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರು ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಾಳಿಗೆ ನೆರಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯ ಹೆಂಚಿನ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ತಂಪಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ಅಂಗಡಿಯೊಳಗಿಂದ ತಣ್ಣನೆಯ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ಶರಬತ್ ತಂದು ಕಮಿಷನರ್ ಗುಂಡೂರಾವ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟ. "ಕುಡಿಯಿರಿ ಸಾರ್... ಮಲೆನಾಡಿನ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಿ ಸುಸ್ತಾಗಿರ್ತೀರಿ. ನೋಡಿ ಸಾರ್, ಈ ನೆರಳು ನನ್ನ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬೀಳೋದ್ರಿಂದ್ಲೇ ನನ್ನ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಜಾಡಿಗಳು ಕೆಡದೆ ಇರೋದು. ಇದಕ್ಕೆ ಟೇಪ್ ಹಾಕಿ ಅಳತೆ ಬರ್ಕೊಳ್ಳಿ!"

ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಉರಿದುಬಿದ್ದ. "ಗುಂಡೂರಾವ್‌ರವರೇ, ಕಮಿಷನರ್ ಆಗಿ ನೀವು ಅರ್ಜಿದಾರನ ಶರಬತ್ ಕುಡಿಯೋ ಹಾಗಿಲ್ಲ! ಇದು ಕೇಸನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ!"

ಗುಂಡೂರಾವ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ, "ರಾವ್ ಸಾಹೇಬ್ರೇ, ಶರಬತ್ ಕುಡಿದ ತಕ್ಷಣ ನ್ಯಾಯ ಬದಲಾಗಲ್ಲ. ನೆರಳು ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಹದಿನೆಂಟು ಅಡಿ ಬಿದ್ದಿರೋದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣ್ತಾ ಇದೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಬರೆಯೋದೇ ಕೋರ್ಟ್ ಕಮಿಷನ್ ಧರ್ಮ!" ಎಂದರು.

ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಯಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗುಂಡೂರಾವ್ ತಮ್ಮ ಡೈರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, "ಮಹಜರು ಮುಗಿಯಿತು. ಮರದ ನೆರಳು ದಿನದ ಮೂರು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಯನ್ನು ನಾಳೆ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸ್ತೇನೆ" ಎಂದರು.

ಆದರೆ, ಕಮಿಷನರ್ ಜೀಪ್ ಹತ್ತಿ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರತ್ತ ತಿರುಗಿ ಹಲ್ಲು ಕಚ್ಚಿ ನುಡಿದ: "ಭಟ್ರೇ... ಈ ನೆರಳಿನ ಆಟದಿಂದ ನೀವು ಕೆಲವು ದಿನ ಸಮಯ ಕಳಿಬೋದು. ಆದರೆ ಸೋಮವಾರ ಕಾರ್ಗಲ್‌ನ ಚೀಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಫೀಸಿನಿಂದ ೧೯೬೧ರ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಸಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತೆ. ಅವು ಬಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಈ ಗಡಿಗಲ್ಲಿನ ಕಥೆ ಗಡಿ ಆಚೆ ಆಗುತ್ತೆ!"

ರಾವ್ ತನ್ನ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟುಹೋದ. ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪ ಆ ಬೃಹತ್ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತರು. ನೆರಳಿನ ಅಳತೆಯ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಕದನ ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ, ಮುಂಬರುವ ಸೋಮವಾರ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿಯ ರೆಕಾರ್ಡ್ ರೂಮಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲಿರುವ ಕಡತಗಳ ಆತಂಕ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕವಿಯತೊಡಗಿತ್ತು.

ಅಧ್ಯಾಯ 5: ಕಾರ್ಗಲ್‌ನ ದಾಖಲೆ ಕೊಠಡಿ

ಶನಿವಾರ ಮುಂಜಾನೆಯ ಮಂಜು ಇನ್ನೂ ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಯ ಕಾನನದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಜಾರಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕಾರ್ಗಲ್‌ನ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಕಾಲೋನಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಮೈಸೂರು ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದೆ ಶೀನನ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೀಪ್ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ಆ ಕಟ್ಟಡದ ಹೆಂಚಿನ ಮಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಚಿ ಕಟ್ಟಿತ್ತು; ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ತಗಡಿನ ಬೋರ್ಡ್ ತೂಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು: "ಶರಾವತಿ ವ್ಯಾಲಿ ಹೈಡ್ರೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ - ಕೇಂದ್ರ ದಾಖಲೆಗಳ ವಿಭಾಗ, ಕಾರ್ಗಲ್ (ಸ್ಥಾಪನೆ: ೧೯೫೮)."

ಜೀಪಿನಿಂದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಕಪ್ಪು ಕೋಟು ಧರಿಸಿ, ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿದು ಇಳಿದರು. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ, ಪಂಚಾಯತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ಚೀಲ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೆಳಗಿಳಿದರು.

"ನೋಡಿ ಭಟ್ರೇ..." ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಕಾಲರ್ ಸರಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು, "ಸೋಮವಾರ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆ ಕಾರ್ಗಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ತನ್ನ ಆಟೋಕ್ಯಾಡ್ ನಕ್ಷೆ ತರೋ ಮುಂಚೆ, ೧೯೬೧ರ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಮುಳುಗಡೆಯ ಅಸಲಿ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ೧೬/೨ ರ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಕ್ವಿಸಿಷನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಾಪಿ ನಮ್ಮ ಕೈಸೇರಲೇಬೇಕು."

"ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ," ಮಂಜಪ್ಪ ಕಟ್ಟಡದ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿ ಮುಖ ಸೊಟ್ಟಗೆ ಮಾಡಿದ. "ಈ ಹಳೆಯ ರೆಕಾರ್ಡ್ ರೂಮಿನ ಕೀಲಿ ಇರೋದು ಆ ಹೆಡ್-ಗುಮಾಸ್ತ ನಾರಾಯಣಪ್ಪನ ಹತ್ತಿರ. ಅವನು ಬರೀ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಗದ ಮುಟ್ಟೋ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ ಅಂತ ಇಡೀ ಕಾರ್ಗಲ್ ಕಾಲೋನಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತೆ!"

"ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಮಂಜಪ್ಪ," ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕೋಟಿನ ಒಳಜೇಬನ್ನು ತಡವಿ ನೋಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಗರದ ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರಿನಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ತಾಜಾ 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಭವನ'ದ ಅರ್ಧ ಕೆಜಿ ತುಪ್ಪದ ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್ ಪೊಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಮೊದಲ ಕೊಯ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಾಟಲಿ ಶುದ್ಧ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಇತ್ತು!

ನಾಲ್ವರೂ ಕಟ್ಟಡದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಒಳಗೆ ಹೋದರು.

ಒಳಭಾಗದ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೀ ಗೆದ್ದಲು ಹಿಡಿದ ಹಳೆಯ ಕಾಗದಗಳ, ತೇವಗೊಂಡ ಮರದ ಮತ್ತು ಫಿನಾಯಿಲ್‌ನ ಘಾಟು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮಂದವಾದ ಹಳದಿ ಬಲ್ಬ್‌ನ ಕೆಳಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಕಾಗದದ ರಾಶಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹೆಡ್-ಗುಮಾಸ್ತ ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಕ್ಕಾದ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಸರಿಸಿ ಇವರತ್ತ ನೋಡಿದರು.

"ಯಾರ್ರೀ ಅದು?" ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಒಣಗಿದ ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಮುತ್ತಾ ಕೇಳಿದರು. "ಶನಿವಾರ ಅರ್ಧ ದಿನ ಆಫೀಸು. ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆ ಮೇಲೆ ಫೈಲು ಮುಟ್ಟೋ ಹಾಗಿಲ್ಲ!"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮುಂದೆ ಬಂದು, ನಯವಾಗಿ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಆ ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್ ಪೊಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಘಮಘಮಿಸುವ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟರು.

"ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರೇ... ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ಅರಳಗೋಡಿನ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು. ಇದು ನಮ್ಮೂರ ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ, ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ. ಜೊತೆಲಿ ನಮ್ಮ ಸಾಗರದ್ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳು ಬಂದಿದಾರೆ."

ಮೈಸೂರು ಪಾಕಿನ ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಗಂಟು ಕೊಂಚ ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ಅವರು ಪೊಟ್ಟಣವನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು, ಕನ್ನಡಕ ಸರಿಪಡಿಸಿದರು.

"ಓಹೋ! ಅರಳಗೋಡಿನ ಭಟ್ರೇನು? ಸಮಾಚಾರ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು ಬಿಡಿ... ಸಾಗರ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ 'ಅರ್ಜಿ ನಂಬರ್ ೪೨೦' ಹಾಕಿ ನಮ್ಮ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಸಾಹೇಬ್ರಿಗೆ ಬೆವರು ಇಳಿಸ್ತಾ ಇದ್ದೀರಂತೆ?" ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಅಡಿಕೆ ಚೂರು ಜಗಿಯುತ್ತಾ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು. "ಆದರೆ ಭಟ್ರೇ... ೧೯೬೧ರ ಮುಳುಗಡೆ ಕಡತಗಳು ಇರೋದು ಆ ಹಿಂದಿನ ಕತ್ತಲೆಯ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ. ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಲ್ಲ. ಒಳಗಡೆ ಕಣ್ಣು ಕಾಣದಷ್ಟು ಧೂಳು, ಜೇಡರ ಬಲೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ!"

"ಏನೇ ಇರಲಿ ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರೇ," ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಜೇಬಿನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಶುಲ್ಕದ ಹಣವನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು, "ನಾವು ಕೋರ್ಟ್ ಕಮಿಷನ್ ಸೂಚನೆ ಮೇರೆಗೆ ಕಡತ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಸಿ, ಕಡತ ಹುಡುಕೋಕೆ ನಾವೇ ಹೆಗಲು ಕೊಡ್ತೀವಿ."

ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಜೇಬಿನಿಂದ ಉದ್ದನೆಯ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಕೀಲಿಗಳ ಗೊಂಚಲನ್ನು ತೆಗೆದರು. "ಬನ್ನಿ ಹಾಗಾದ್ರೆ... ಜಾಗ್ರತೆ, ಒಳಗೆ ಚೇಳು-ಗೀಳು ಇರಬಹುದು!"

ಹಿಂಭಾಗದ ಬೃಹತ್ ಮರದ ಡಬಲ್ ಡೋರ್‌ನ ಬೀಗವನ್ನು ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ‘ಕ್ರೀಚ್ಟ್ಟ್...’ ಎಂಬ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕಾಗದಗಳ ಘಾಟು ಎಲ್ಲರ ಮೂಗಿಗೂ ಬಡಿಯಿತು. ಶೀನ ಜೀಪಿನಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಟಾರ್ಚ್ ಆನ್ ಮಾಡಿದ. ಟಾರ್ಚ್‌ನ ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ, ನೆಲದಿಂದ ಸೀಲಿಂಗ್‌ವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದ ನೂರಾರು ತೇಗದ ಮರದ ರಾಕ್‌ಗಳು ಕಂಡವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಕ್‌ನಲ್ಲೂ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ, ಗೆದ್ದಲು ತಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಬಟ್ಟೆಯ ಕಡತಗಳ ರಾಶಿಯಿತ್ತು.

"ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ..." ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಟಾರ್ಚ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಕೊನೆಯ ಮೂಲೆಯತ್ತ ಹಾಯಿಸಿದರು. "ಆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರೋದು 'ಬ್ಲಾಕ್ ನಂಬರ್ ೭ - ಅರಳಗೋಡು, ಕೋಗರ್ ಮತ್ತು ಮಂಡೊಳ್ಳಿ ಮುಳುಗಡೆ ಅವಾರ್ಡ್ ೧೯೬೧'. ಹುಡುಕಿ ನಿಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟ!"

ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಡತಗಳ ಶೋಧ ನಡೆಯಿತು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕೋಟಿನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಮಡಚಿಕೊಂಡು, ಕಡತಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಧೂಳನ್ನು ಕೊಡವತೊಡಗಿದರು. ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಾಮಪ್ಪ ಒಂದೊಂದೇ ಬಂಡಲ್ ಅನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಡ್ಜರ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಓದತೊಡಗಿದರು.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಒಂದೂವರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರ ತಲೆ, ಮುಖಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಬಿಳಿಯ ಧೂಳು ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ, ಮಂಜಪ್ಪ ಕೊನೆಯ ರಾಕ್‌ನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ದಪ್ಪನೆಯ, ಹಳೆಯ ಚರ್ಮದ ಬೈಂಡಿಂಗ್ ಇದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಲೆಡ್ಜರ್ ಒಂದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ. ಆ ಲೆಡ್ಜರ್‌ನ ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಪರಿಚಿತ ಮುದ್ರೆ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು:

"ಭಟ್ರೇ! ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ! ಇಲ್ಲ್ ನೋಡಿ!" ಮಂಜಪ್ಪ ಕರೆದ.

ಎಲ್ಲರೂ ಧಾವಂತದಿಂದ ಆ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಬಂದರು. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕೈರುಮಾಲಿನಿಂದ ಲೆಡ್ಜರ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಧೂಳನ್ನು ಒರೆಸಿ, ನಡುಗುವ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಹಳದಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತಿರುವತೊಡಗಿದರು.

ಪುಟ ನಂಬರ್ ೪೨ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ಶಾಯಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೬೧ರ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಕ್ವಿಸಿಷನ್ ಆಫೀಸರ್ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆಯಿದ್ದ ಕಂದಾಯ ನಮೂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಟಾರ್ಚ್ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆ ಅಧಿಕೃತ ಕಂದಾಯ ನಮೂದನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದಿದರು:

ಆ ನಮೂದನ್ನು ಓದಿದ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತಮ್ಮ ತೊಡೆ ತಟ್ಟಿಕೊಂಡರು.

"ಭಟ್ರೇ! ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಕಂದಾಯದ ಕಾನೂನು ಸತ್ಯ!" ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿದರು. "೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ರಸ್ತೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಹತ್ತು ಗುಂಟೆ ಜಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ! ಆದರೆ ಈ ಮರವಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯ ಆರು ಗುಂಟೆ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಗಿಟ್ಟು, ಗಡಿಗಲ್ಲು ನೆಟ್ಟು, ನಿಮ್ಮ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಮಹಾದೇವ ಭಟ್ಟರ ಹೆಸರಿಗೆ 'ಮಲ್ಕಿ ಹಕ್ಕು' ಕಾಯಂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ! ನಿಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಪಹಣಿ ಪ್ರಕಾರ ನೀವು ಆ ಮಹಾದೇವ ಭಟ್ಟರ ನೇರ ವಾರಸುದಾರರು. ಅಂದರೆ, ಈ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಮರ ಇಂದಿಗೂ ನಿಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯೇ ಹೊರತು ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನ ರಸ್ತೆ ಜಾಗವಲ್ಲ!"

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಾಳತೆಯ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿತು. "ನಮ್ಮ ಹಿರೇರು ಅಂದೇ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ದಾಖಲ್ಸಿ ಹೋಗಿದಾರೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳೇ!" ಭಟ್ಟರು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟರು.

ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರತ್ತ ತಿರುಗಿ, "ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರೇ, ಈ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಾಪಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೆ ಸ್ಕೆಚ್‌ನ ಮೂರು ದೃಢೀಕೃತ ನಕಲು ಈಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಸೀಲ್ ಹಾಕಿ ಕೊಡಿ. ಸೋಮವಾರ ಸಾಗರ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಗದವೇ ನಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಅಸ್ತ್ರ!" ಎಂದರು.

ನಾರಾಯಣಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ ಸೀಲ್ ಪ್ಯಾಡ್ ತೆಗೆದು, ಕೆಂಪು ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಆ ಪುಟದ ನಕಲುಗಳ ಮೇಲೆ ‘ಠಣ್... ಠಣ್... ಠಣ್...’ ಎಂದು ಒತ್ತಿದರು.

ಧೂಳು ಮೆತ್ತಿದ ಆ ಕತ್ತಲೆಯ ರೆಕಾರ್ಡ್ ರೂಮಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಶುಭ್ರ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲು ಅವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಅಪ್ಪಟ ಕಂದಾಯ ಸತ್ಯವೀಗ ಅರಳಗೋಡಿನ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು.

ಅಧ್ಯಾಯ 6: ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಜೇನಿನ ಕೋಪ

ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಐದೂವರೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಯ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಮಬ್ಬು ಕತ್ತಲು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಳಿಯತೊಡಗಿತ್ತು.

ಕಾರ್ಗಲ್‌ನ ಹಳೆಯ ರೆಕಾರ್ಡ್ ರೂಮಿನಿಂದ ಧೂಳು ಮೆತ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಪಸ್ ಬಂದ ಶೀನನ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೀಪ್, ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿ ನಿಂತಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ವಾತಾವರಣವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗಿಹೋಗಿತ್ತು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಜೀಪಿನಿಂದಿಳಿದು ಬೆತ್ತ ಝಾಡಿಸುತ್ತಾ ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಧೂಳು ಕೊಡವಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ಆ ಅಧಿಕೃತ ಕಂದಾಯ ಕಾಗದಗಳಿದ್ದ ಹಳದಿ ಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಎದೆಯಾಳಕ್ಕೆ ಅದುಮಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕೆಳಗಿಳಿದ. ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಬುಡವನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ಇಬ್ಬರೂ ದಂಗಾಗಿ ನಿಂತರು.

ಮರದ ಆ ಬೃಹತ್ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಮಾವಿನೆಲೆಗಳ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಳಭಾಗದ ದಪ್ಪನೆಯ ತೊಗಟೆಗೆಲ್ಲ ದಪ್ಪನೆಯ ಅರಶಿನ, ರಕ್ತಚಂದನದ ಕುಂಕುಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಿದು, ಹತ್ತಾರು ಊದುಬತ್ತಿಯ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮರದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲವನ್ನು ಹಸಿ ಸೆಗಣಿಯಿಂದ ಸಾರಿಸಿ, ಬಿಳಿಯ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ, ಅದರ ನಡುವೆ ಒಂದು ತಾಮ್ರದ ಹೋಮಕುಂಡವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಹೋಮಕುಂಡದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಜಮಖಾನದ ಮೇಲೆ ದರ್ಭೆಯ ಆಸನ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತಿದ್ದವರು ಅರಳಗೋಡು-ಮಾಂಡವಳ್ಳಿ ಸೀಮೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ವೇದಬ್ರಹ್ಮ ಅನಂತ ಜೋಯಿಸರು. ಅರವತ್ತರ ಹರೆಯದ ಜೋಯಿಸರು ಕೆಂಪು ರೇಷ್ಮೆಯ ಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೊದ್ದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಫ್ರೇಮಿನ ಕನ್ನಡಕ ಏರಿಸಿ, ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಪಂಚಾಂಗ ಮತ್ತು ಕವಡೆಗಳನ್ನು ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಉರುಳಿಸುತ್ತಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಗಣಪತಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು, ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಾಕಿ ಧೂಪದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಮರದ ಬುಡಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸುತ್ತಲೂ ಕೊಗರ, ಬಿಳಿಗಾರು, ಅರಳಗೋಡಿನ ಹತ್ತಾರು ಜನ ರೈತರು, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೈಮುಗಿದು ಸ್ತಬ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಕನ್ನಡಕ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.

"ಏನ್ ಜೋಯಿಸರೇ... ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಧೂಪ, ದೀಪ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಪಂಚಾಂಗ ಎಲ್ಲಾ ತೆಕ್ಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ರಿ?"

ಜೋಯಿಸರು ಕವಡೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದು, ಕನ್ನಡಕದ ಮೇಲಿಂದಲೇ ಭಟ್ಟರನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಿದರು.

"ಭಟ್ರೇ... ನೀವು ಬರೀ ಕೋರ್ಟು, ಕಾಗದ, ಕಂದಾಯ ಅಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣೋ ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ನಂಬ್ತೀರಿ," ಜೋಯಿಸರು ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಬೆರಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. "ಆದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ದೈವಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಅಂತ ಇರುತ್ತವೆ. ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ನಾನು ಅರಳಗೋಡಿನ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟು ನೋಡಿದೆ. ಈ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರ ಕೇವಲ ನೆಲದ ಮಣ್ಣು ತಿಂದು ಬೆಳೆದಿದ್ದಲ್ಲ. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ ಕಟ್ಟಿದಾಗ, ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದ ನಿಮ್ಮ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮನವರ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ಶರಾವತಿ ದಂಡೆಯ ಪವಿತ್ರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅತೃಪ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳು ಈ ಮರದ ಕವಲೊಡೆದ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ!"

ಜೋಯಿಸರ ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಂತಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೈಮುಗಿದರು.

ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತು, "ಅಲ್ಲಾ ಜೋಯಿಸರೇ... ನಮ್ಮ ಮುದುಕಜ್ಜಿಯ ಕಾಲದ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ ಈ ಮರದ ಮೇಲೆ ಇರೋದು ನಿಜವೇ ಆದ್ರೆ, ಈ ಮರದಿಂದ ಉದುರೋ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಕಾಯಿಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಘಾಟು ಜೀರಿಗೆ ಪರಿಮಳ ಇರೋದಕ್ಕೂ ಅದಕ್ಕೂ ಏನಾದ್ರೂ ಸಂಬಂಧ ಇದೆಯಾ?" ಎಂದು ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ಕೇಳಿದ.

"ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಬೇಡ ಮಂಜಪ್ಪ!" ಜೋಯಿಸರು ಗದರಿದರು. "ಆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಬಂದು ಈ ಮರಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಪೇಂಟ್ ಹೊಡೆಯೋಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ದಿನವೇ ಆ ಶಕ್ತಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ. ಆ ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಏನಾದರೂ ಜೆಸಿಬಿಯ ಉಕ್ಕಿನ ಹಲ್ಲು ಮುಟ್ಟಿದರೆ, ಆ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನ ಕೋಪ ಇಡೀ ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಗೆ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಬೇಕಾದ ಮಳೆ ನಿಂತುಹೋಗಿ, ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಕೊಳೆರೋಗ ಬಂದು, ಊರಿನ ದನ-ಕರುಗಳಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆ ಬರುತ್ತದೆ!"

"ಹಾಗಾದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಏನು ಜೋಯಿಸರೇ?" ಪಂಚಾಯತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ಧಾವಂತದಿಂದ ಕೇಳಿದ.

"ಪರಿಹಾರ ಒಂದೇ," ಜೋಯಿಸರು ಪಂಚಾಂಗದ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ನುಡಿದರು. "ನಾಳೆ ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲೇ ದುರ್ಗಾ ಶಾಂತಿ ಹೋಮ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ನೆಡಿಬೇಕು. ಊರಿನವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ನೂರೊಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಒಡೆದು, ಎಳ್ಳು-ತುಪ್ಪದ ಆಹುತಿ ಕೊಡ್ಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಮರಕ್ಕೆ ದೈವಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಸಿಗುತ್ತದೆ."

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಊರಿ, ಮೀಸೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು. "ಆಗಲಿ ಜೋಯಿಸರೇ... ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟಿನ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆ. ನಿಮ್ಮ ಪೂಜೆಯಿಂದ ದೈವಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಇರಲಿ. ಮರ ಉಳಿದರೆ ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಅಲ್ವೇ?"

ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆರೂವರೆ ಗಂಟೆ. ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಮುಂಜಾನೆಯ ಮಂಜು ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಹೋಮಕುಂಡದ ಕೆಂಡಗಳು ಕೆಂಪಗೆ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಜೋಯಿಸರು ಕೆಂಪು ರೇಷ್ಮೆಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಹೋಮಕುಂಡದ ಎದುರು ಪದ್ಮಾಸನ ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಗಣಪತಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಸಮಿಧೆಗಳು, ಗುಗ್ಗುಳ, ಸಾಂಬ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕೆಜಿ ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ.

ಊರಿನ ನೂರಾರು ಜನ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರೆದಿದ್ದರು. ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಐವತ್ತು ಸೇರು ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಕಿಲೋ ಕೊಬ್ಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಕ್ಕಾಗಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ. ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮರದ ಕೆಳಗಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು.

ಜೋಯಿಸರು ತುಪ್ಪದ ಸೌಟನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಘೋಷ ಆರಂಭಿಸಿದರು:

"ಓಂ ಕ್ಲೀಂ ದುರ್ಗಾಯೈ ನಮಃ... ಗ್ರಾಮ ಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ... ಅಗ್ನಯೇ ಸ್ವಾಹಾ! ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಭವ... ಸ್ವಾಹಾ!"

ಪ್ರತಿಯೊಂದು 'ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂದಾಗಲೂ ಶಿಷ್ಯ ಗಣಪತಿ ಹೋಮಕುಂಡಕ್ಕೆ ಮುಷ್ಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಧೂಪ ಮತ್ತು ಸಾಂಬ್ರಾಣಿಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ತುಪ್ಪ ಬಿದ್ದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಹೋಮಕುಂಡದಿಂದ ದಪ್ಪನೆಯ, ಬಿಳಿಯ ಹೊಗೆ ಕಂಬದಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆದ್ದು, ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಹೆಮ್ಮರದ ದಟ್ಟ ಕೊಂಬೆಗಳ ನಡುವೆ ಹರಡತೊಡಗಿತು.

ಆದರೆ, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಆ ಮರದ ತುತ್ತತುದಿಯ ದಪ್ಪ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎಲೆಗಳ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಅಗಲದ ಬೃಹತ್ ಹೆಜ್ಜೇನು ಗೂಡಿತ್ತು. ಹೋಮದ ಆ ಘಾಟು ಸಾಂಬ್ರಾಣಿಯ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ವಾಸನೆ ನೇರವಾಗಿ ಗೂಡಿನ ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಾವಿರಾರು ಕಪ್ಪು ಜೇನ್ನೊಣಗಳು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಂಡವು. ಮರದ ತುದಿಯಿಂದ ಮಂದವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಎಲೆಗಳ ಸದ್ದು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ, ‘ಝುಂ... ಝುಂ... ಝುಂ... ಭ್ರಾಂ...’ ಎಂಬ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಆಳವಾದ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ಪ್ರಸಾದದ ತಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೋಡಿದ. ಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಮೋಡವೊಂದು ಇಡೀ ಮರವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ನೇರವಾಗಿ ನೆಲದತ್ತ ಧುಮುಕುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡಿತು.

"ಅಯ್ಯೋ ಅಮ್ಮಾ! ಜೇನ್ನೊಣ! ಜೇನ್ನೊಣ ಎದ್ದಿದೆ! ಓಡ್ರೋ!" ಮಂಜಪ್ಪ ಪ್ರಸಾದದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಎಸೆದು, ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಲಗುಬಗೆಯಿಂದ ಓಡಿದ.

ಆ ಮಾತು ಇತರರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೆರಳಿದ ಹೆಜ್ಜೇನುಗಳು ಕಪ್ಪು ಸೈನ್ಯದಂತೆ ಹೋಮಕುಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆರೆದಿದ್ದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದವು. ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನಂತ ಜೋಯಿಸರ ಕೆಂಪು ಶಾಲಿನ ಒಳಗೇ ನಾಲ್ಕಾರು ಜೇನ್ನೊಣಗಳು ನುಗ್ಗಿದವು. ಒಂದು ನೊಣ ನೇರವಾಗಿ ಅವರ ಮೂಗಿನ ತುದಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿತು, ಇನ್ನೊಂದು ಅವರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಹಾಳೆಗೆ ಕಚ್ಚಿತು.

"ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ! ಮಹಾದೇವೀ! ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ ಕೋಪಿಸಿಕೊಂಡ... ಕಾಪಾಡ್ರೋ!" ಜೋಯಿಸರು ತುಪ್ಪದ ಸೌಟನ್ನು ಹೋಮಕುಂಡದಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು, ಪಂಚೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಓಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆಯ ಗಂಟೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಸೊಸೈಟಿಯ ಕಡೆಗೆ ನೆಗೆದ.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ಬೀಸುತ್ತಾ, ಏನೋ ಗದರಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಒಂದು ದಪ್ಪ ಜೇನ್ನೊಣ ಬಂದು ಅವರ ಮೇಲ್ತುಟಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಚುಚ್ಚಿತು. ಭಟ್ಟರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುರಿಯತೊಡಗಿತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಬಾಗಿಲು ಎಳೆದುಕೊಂಡು, ಒಳಗೆ ಖಾಲಿ ಗೋಣಿಚೀಲವನ್ನು ಮೈಮೇಲೆ ಹೊದ್ದು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುದುಡಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತ. ಪಂಚಾಯತಿ ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಣಗಿದ ಅಡಿಕೆ ಚರಂಡಿಯ ಕೆಸರಿನೊಳಗೆ ಧುಮುಕಿ, ಮೇಲೆ ಬಾಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡ. ಊರಿನ ಹತ್ತಾರು ಜನ ಶೀನನ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೀಪಿನೊಳಗೆ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೊಬ್ಬರು ನುಗ್ಗಿ, ಗಾಜುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿದರು.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಂಟೂವರೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಜೇನ್ನೊಣಗಳು ಕೊಂಚ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಜೀಪ್ ಶೀನ ತನ್ನ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದ.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವರಾಂಡಾದ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಅನಂತ ಜೋಯಿಸರು ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೂಗು ಕೆಂಪಗೆ ಊದಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು; ಎಡ ಕಿವಿ ದಪ್ಪಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ವಾಲಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಮೇಲ್ತುಟಿ ಊದಿಕೊಂಡು ಮಾತೇ ಹೊರಡದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಾಕ್ಟರ್ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಮೈನ್ ಲೋಷನ್ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲರ ಮುಖಕ್ಕೂ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು.

"ಏನ್ ಜೋಯಿಸರೇ, ಶಾಂತಿ ಹೋಮ ಮಾಡೋಕೆ ಹೋಗಿ ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಜೇನು ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೀರಲ್ಲ?"

ಜೋಯಿಸರು ತಮ್ಮ ಊದಿಕೊಂಡ ಮೂಗನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲಿಂದಲೇ ಗದ್ಗದಿತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು, "ಡಾಕ್ಟ್ರೇ... ನಿಮಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣೋ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತು. ಆ ಮರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೇನ್ನೊಣಗಳಿಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆ ಮುದುಕಜ್ಜಿಯ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನೇ ಕೆರಳಿ ಜೇನಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. ನೋಡಿ, ಆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಜೆಸಿಬಿ ಮರ ಮುಟ್ಟಬಾರದು ಅಂತಲೇ ಆ ಶಕ್ತಿ ಇವತ್ತು ಎದ್ದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ."

ಮೇಲ್ತುಟಿ ಊದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿ ತಲೆಯಾಡಿಸುತ್ತಾ, "ಹ್ಮ್... ಹ್ಮ್... ಜೋಷ್ರೇ ಹ್ಹೇಳ್ಧಿಧು... ಶರಿ ಇಧೆ..." ಎಂದು ಮೂಗಿನಲ್ಲೇ ಗೊಣಗಿದರು. ಊರಿನ ಜನರೆಲ್ಲ ಕೈಮುಗಿದು, ಮರದ ಮೇಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನೇ ಕೆರಳಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ಸುಮ್ಮನಾದರು.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಜೇನ್ನೊಣಗಳೆಲ್ಲ ಮರದ ತುತ್ತತುದಿಯ ಗೂಡಿಗೆ ಮರಳಿ ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದವು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಮುಖಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬಿಳಿಯ ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು, ಊದಿಕೊಂಡ ಮೂಗು ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು, ಜೋಯಿಸರು ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದರು. ಊರಿನ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಆ ಮರದ ನೆರಳಿನ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೂ ಹೋಗಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲರೂ ರಸ್ತೆಯಾಚೆಯಿಂದಲೇ ಕೈಮುಗಿದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರೂವರೆ ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಂಚಾಯತಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಬಿಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಲೈನ್ ಫೋನ್ ‘ಕ್ರಿಂಗ್... ಕ್ರಿಂಗ್... ಕ್ರಿಂಗ್...’ ಎಂದು ನಿಲ್ಲದೆ ಮೊಳಗತೊಡಗಿತು.

ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ಓಡಿಹೋಗಿ ರಿಸೀವರ್ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ. ಎದುರು ಬದಿಯಿಂದ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕು ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಯ ಹೆಡ್-ಶಿರಸ್ತೇದಾರ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಧಾವಂತವಿತ್ತು:

"ಹಲೋ! ರಾಮಪ್ಪನವರೇ? ತಕ್ಷಣ ಜಂಕ್ಷನ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಅರಳಗೋಡು ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೂರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಂಟಿ ಗಡಿ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಲು ಸ್ವತಃ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತೂವರೆಗೆ ಖುದ್ದಾಗಿ ಅರಳಗೋಡಿಗೆ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಬರ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ತಾಲೂಕು ಸರ್ವೇಯರ್, ಡಿವೈಎಸ್ಪಿ, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದಂಡೇ ಬರ್ತಾ ಇದೆ."

ಫೋನ್ ಕಟ್ ಆಯಿತು.

ರಾಮಪ್ಪ ಓಡೋಡಿ ಬಂದು ಮುಲಾಮು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ. ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಬೆತ್ತವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಊರಿ, ತಮ್ಮ ಊದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೇಲ್ತುಟಿಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸವರಿಕೊಂಡರು. ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ ಆ ೧೯೬೧ರ ಕಂದಾಯ ಕಾಗದಗಳಿದ್ದ ಹಳದಿ ಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅಂಗಡಿಯ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟ.

ಸಂಜೆ ಆರೂವರೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗಾಲದ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸಿತು. ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ದೀಪದ ಹಳದಿ ಬೆಳಕು ಕಚ್ಚಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ತುತ್ತತುದಿಯ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನ್ನೊಣಗಳು ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿದ್ದವು. ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಮೌನವಾಗಿ ನಾಳಿನ ಬೆಳಗಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟರು.

ಅಧ್ಯಾಯ 7: ಭೂಮಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ

ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಾಣದಂತಹ ಅಧಿಕೃತ ಗದ್ದಲ ಕವಿದಿತ್ತು.

ಸಾಗರ-ಕಾರ್ಗಲ್ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸುತ್ತಾ ಸಾಲಾಗಿ ಬಂದು ನಿಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಹನಗಳು ಇಡೀ ಜಂಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ದೀಪವಿದ್ದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಿಳಿ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರು, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸಾಗರ ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಅವರ ಜೀಪು, ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನ ಹಳದಿ ವಾಹನಗಳು, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಬೊಲೆರೋ, ಮತ್ತು ಬಂದೋಬಸ್ತ್‌ಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಜೋಗ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ನೀಲಿ ವ್ಯಾನ್ ನಿಂತಿದ್ದವು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟು ಧರಿಸಿ, ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿದು ಮಂಜಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೇಲ್ತುಟಿಯ ಊತ ಕೊಂಚ ಇಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮೂಗಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಕ್ಯಾಲಮೈನ್ ಮುಲಾಮಿನ ಕಲೆ ಇನ್ನೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳಿದ್ದ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ತಡವುತ್ತಾ, ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ೧೯೬೧ರ ಆ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಫೈಲನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪ, ಸೆಕ್ರೆಟ್ರಿ ರಾಮಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕೊಗರ, ಮಾಂಡವಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ನೂರಾರು ಜನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರಿನ ಹಿಂದಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರು ಕೆಳಗಿಳಿದರು. ಐವತ್ತೈದರ ಹರೆಯದ ಹಿರಿಯ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಬಿಳಿಯ ಪೂರ್ಣ ತೋಳಿನ ಶರ್ಟ್, ಬೂದು ಪ್ಯಾಂಟು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ತೆಳು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕನ್ನಡಕ. ಅವರ ಹಿಂದೆ ಸಾಗರ ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಮಂಜುನಾಥಯ್ಯ, ತಾಲೂಕು ಸರ್ವೇಯರ್ ಗಣಪತಿ ಹೆಗಡೆ, ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ, ಜೂನಿಯರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್, ಮತ್ತು ಆರ್.ಎಫ್.ಒ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟರು.

ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ಬೃಹತ್ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವನ್ನು ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿವರೆಗೆ ನೋಡಿದರು.

"ತಹಸೀಲ್ದಾರರೇ..." ಡಿಸಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ರಸ್ತೆಯ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಿದರು, "ಕಂದಾಯ ಸರ್ವೆ ನಕ್ಷೆ ಎಲ್ಲಿ? ಮರದ ಬುಡ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಗಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತೆ ಅಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿ."

ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಜೂನಿಯರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆಟೋಕ್ಯಾಡ್ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರು.

"ಸರ್, ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆ ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ೨೨೦ ಕೆವಿ ಹೈ-ಟೆನ್ಷನ್ ಭೂಗತ ಕೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ನೇರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕಾದ್ರೆ ಈ ಜಂಕ್ಷನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಈ ಮರ ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯದ ರೇಖೆಗೆ ಕೇವಲ ಆರು ಅಡಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಅಂತ ನಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯ ನಕ್ಷೆ."

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕೋಟನ್ನು ಸರಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಬಂದರು.

"ಸರ್, ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ," ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೈಮುಗಿದು, ತಮ್ಮ ಕಂಕುಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಂಪು ಲೇಬಲ್ ಇದ್ದ ಫೈಲನ್ನು ತೆರೆದು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. "ಇದು ಕಾರ್ಗಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ದಾಖಲೆಗಳ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದ ೧೯೬೧ರ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ ಮುಳುಗಡೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ಅಸಲಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಾಪಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೆ ನಕ್ಷೆ."

ಡಿಸಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಆ ಕಾಗದವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.

ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕಂದಾಯ ನಮೂದಿನತ್ತ ಬೆರಳು ತೋರಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದರು:

"ಸರ್, ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಶರಾವತಿ ರಸ್ತೆಗಾಗಿ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ೧೬/೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕೇವಲ ರಸ್ತೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಹತ್ತು ಗುಂಟೆ ಜಾಗ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಈ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯ ಆರು ಗುಂಟೆ ಜಾಗವನ್ನು ಭೂಸ್ವಾಧೀನದಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿಗಲ್ಲನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಅರ್ಜಿದಾರ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಮಹಾದೇವ ಭಟ್ಟರ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಲ್ಕಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಪಹಣಿ ಪ್ರಕಾರ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರೇ ಇದರ ವಾರಸುದಾರರು. ಇದು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಖಾಸಗಿ ಮಲ್ಕಿ ಆಸ್ತಿಯೇ ಹೊರತು, ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನ ರಸ್ತೆ ಜಾಗವಲ್ಲ."

ಡಿಸಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಆ ೧೯೬೧ರ ಕಂದಾಯ ನಮೂದು, ಗಂಡಭೇರುಂಡದ ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಹಣಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.

ಅವರು ತಾಲೂಕು ಸರ್ವೇಯರ್ ಗಣಪತಿ ಹೆಗಡೆಯವರತ್ತ ತಿರುಗಿ, "ಗಣಪತಿ ಹೆಗಡೆಯವರೇ, ಆ ೧೯೬೧ರ ಗಡಿಗಲ್ಲು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಟೇಪ್ ಹಾಕಿ ತಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅಳತೆ ಮಾಡಿ," ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.

ಸರ್ವೇಯರ್ ಗಣಪತಿ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಲೈನ್‌ಮನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ ಸ್ಟೀಲ್ ಟೇಪ್ ಹಿಡಿದು, ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಗಡಿಗಲ್ಲಿನಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಡಾಂಬರಿನ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರು.

"ಸರ್..." ಸರ್ವೇಯರ್ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಹೇಳಿದರು, "ಗಡಿಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಮರದ ಕಾಂಡ ಇರುವುದು ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್ ೧೬/೨ ರ ಖಾಸಗಿ ಮಲ್ಕಿ ಹಕ್ಕಿನ ಆರು ಗುಂಟೆಯ ಗಡಿಯೊಳಗೇ. ರಸ್ತೆಯ ಡಾಂಬರು ಇರುವುದು ಕಂದಾಯ ಸ್ವಾಧೀನವಾದ ಹತ್ತು ಗುಂಟೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ."

ಇಂಜಿನಿಯರ್ ರಾವ್ ಧಾವಂತದಿಂದ, "ಆದರೆ ಸರ್, ಕೊಂಬೆಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ! ಕೇಬಲ್ ಹಾಕಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ!" ಎಂದ.

ಆರ್.ಎಫ್.ಒ ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟು, "ಸರ್, ಇದು ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಅಪರೂಪದ 'ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ' ತಳಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ಟ್ರೀ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ," ಎಂದರು.

ಡಿಸಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಮೌನವಾಗಿ ಆ ಮರ, ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಎದುರು ಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಖಾಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗವನ್ನು ಅಡಿಯಿಂದ ಮುಡಿವರೆಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.

ಅವರು ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ನೇರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು:

"ತಹಸೀಲ್ದಾರರೇ, ೧೯೬೧ರ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಯಂತೆ ಮಲ್ಕಿ ಹಕ್ಕಿನ ಗಡಿ ನಮೂದು, ಇಂದಿನ ಸರ್ವೆ ಮಾಪನ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಮಹಜರು ವರದಿಯನ್ನು ಇಂದೇ ರೆಡಿ ಮಾಡಿ. ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಬೀಳು ಜಾಗದ ಮೂಲಕ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಬಳಸಿ ತಿರುಗ್ಸೊ ಪರ್ಯಾಯ ನಕ್ಷೆನೂ ಲಗತ್ತಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲರ ಮೂಲಕ ಸಾಗರ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವೇ ಸಲ್ಲಿಸಿ."

ಡಿಸಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ತಮ್ಮ ಕಾರಿನತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದರು.

ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ, ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಿರಾಣಿ ಮಂಜಪ್ಪನ ಬಳಿ ಬಂದು ಹೇಳಿದರು:

"ಭಟ್ರೇ... ನಿಮ್ಮ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳು ಭದ್ರವಾಗಿವೆ. ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ್ದೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡ್ಕೋ ಬೇಡಿ."

ಮಂಜಪ್ಪ ಕೈಮುಗಿದು, "ಖಂಡಿತ ಸಾಹೇಬ್ರೇ..." ಎಂದ.

ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಕಾರಿನ ಎಂಜಿನ್ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿತು. ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಜೀಪು, ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಕೆಂಪು ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟುಹೋದವು.

ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಧೂಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿತು. ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆತ್ತವನ್ನು ಜಗಲಿಗೆ ಆನಿಸಿಟ್ಟು, ಕಪ್ಪು ಕೋಟಿನ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ ಫೈಲನ್ನು ಕಂಕುಳಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, "ಭಟ್ರೇ, ನಾವೂ ತಕ್ಷಣ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಡಬೇಕು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕೋರ್ಟ್ ಕಲಾಪಕ್ಕೆ ಹಾಜರಿರಬೇಕು" ಎಂದು ಶೀನನ ಜೀಪಿನತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟರು.

ಸೋಮವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರು ಗಂಟೆಯ ಸಮಯ.

ಸಾಗರದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಿವಿಲ್ ಜಡ್ಜ್ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಗಂಭೀರ ಮೌನವಿತ್ತು. ಸೀಲಿಂಗ್ ಫ್ಯಾನುಗಳು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಡಯಾಸ್ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕೆ.ವಿ. ಹೆಗಡೆಯವರ ಎದುರು, ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲ ದೇಶಪಾಂಡೆ, ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಕಟಕಟೆಯ ಹಿಂದೆ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಬೆತ್ತವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಂಜಪ್ಪನ ಜೊತೆ ನಿಂತಿದ್ದರು.

ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಮುದ್ರಿತ ಜಂಟಿ ಮಹಜರು ವರದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕೃತ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಕಡತವನ್ನು ಜಡ್ಜ್ ಮುಂದಿಟ್ಟರು.

"ಯುವರ್ ಆನರ್... ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ತಹಸೀಲ್ದಾರ್, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ನಡೆಸಿದ ಜಂಟಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವರದಿ ಇದಾಗಿದೆ. ೧೯೬೧ರ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ದಾಖಲೆಗಳಂತೆ ವಿವಾದಿತ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರವಿರುವ ಜಾಗ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಖಾಸಗಿ 'ಮಲ್ಕಿ ಹಕ್ಕು' ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಕಂದಾಯ ನಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಎಲ್ ಇಲಾಖೆಯು ಮರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗದ ಮೂಲಕ ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಬಳಸಿ ಒಪ್ಪಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ."

ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ಆ ಜಂಟಿ ಮಹಜರು ವರದಿ, ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ೧೯೬೧ರ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.

ಜಡ್ಜ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ಪಾರ್ಕರ್ ಪೆನ್ನನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ಅಂತಿಮ ಆದೇಶದ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದರು:

ಜಡ್ಜ್ ಪೆನ್ನನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು, ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮಂಜಪ್ಪನ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದರು.

"ಭಟ್ರೇ... ನಿಮ್ಮ ಮರ ಉಳಿಯಿತು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಿಡಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಗಳವನ್ನು ಕೋರ್ಟಿಗೆ ತರಬೇಡಿ," ಎಂದರು ಜಡ್ಜ್. ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಕೀಲರೆಲ್ಲ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು.

ಮಂಗಳವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಎಂಟೂವರೆ ಗಂಟೆ.

ಅರಳಗೋಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮುಂಗಾರಿನ ತಿಳಿಬಿಸಿಲು ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಬೃಹತ್ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವಿನ ರಸ್ತೆಗಾಗಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಮಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಪಿಂಗಾಣಿ ಭರಣಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದ. ಆ ಭರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಗಳು ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದವು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಗೇಟು ದಾಟಿ ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೆತ್ತವಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ತೋಟದಿಂದ ಕೊಯ್ದು ತಂದಿದ್ದ ತಾಜಾ ಹಸಿರು ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಗಳಿದ್ದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಯಿತ್ತು.

ಭಟ್ಟರು ಬಂದು ಆ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಂಜಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿಯ ಮರದ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟರು.

"ತಗೋ ಮಂಜಾ..." ಭಟ್ಟರು ನಕ್ಕರು. "ಅರ್ಧ ಮಿಡಿ ಸಾಗರದ ಲಾಯರ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ, ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಕಳಿಸು. ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ನಿನ್ನಂಗಡಿಯಲ್ಲೇ ಜಾಡಿಗೆ ಹಾಕಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮಾರು."

ಮಂಜಪ್ಪ ನಶ್ಯದ ಡಬ್ಬಿ ಸರಿಸಿ, ಭಟ್ಟರ ಕೈಹಿಡಿದು ನಕ್ಕ. "ಆಗಲಿ ಭಟ್ರೇ."

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಭಟ್ಕಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದ 'ಶಂಕರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್'ನ ಹಳೆಯ ಕೆಂಪು ಬಸ್ಸು, ಆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿ ಮರದ ಹೊಸ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ಚಾಲಕ ರಾಜು ಬಸ್ಸಿನ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ತಲೆಯೊರಗಿಸಿ ಮರದ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕ.

ಮಲೆನಾಡಿನ ತಂಗಾಳಿಗೆ ಆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಜೀರಿಗೆ ಅಪ್ಪೆಮಿಡಿಯ ಕೊಂಬೆಗಳು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.